Bir yarg\u0131sal uyu\u015fmazl\u0131kta niha\u00ee kararlar yerel mahkemelerce verilmektedir. Bu kararlar, us\u00fbl\u00fc dairesinde, derece mahkemelerinden ge\u00e7tikten sonra kesinle\u015fmektedirler.<\/p>\n
Ba\u015fvuru olmadan derece mahkemelerinde inceleme yap\u0131lamamas\u0131 esast\u0131r. Belli a\u011f\u0131rl\u0131kta cezalara mahkumiyet kararlar\u0131 derece mahkemelerince ba\u015fvuru olmaks\u0131z\u0131n incelenebilmektedir. Derece mahkemelerine ba\u015fvuru yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 hallerde ba\u015fvuru s\u00fcrelerinin ge\u00e7mesiyle de kesinle\u015fme s\u00f6z konusu olabilmektedir. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yarg\u0131 mercilerinin internet portallar\u0131na girildi\u011finde:<\/p>\n
1-) Verdikleri kararlar\u0131n\u0131n az bir k\u0131sm\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n
2-) Ve\/ya da payla\u015f\u0131lan kararlara karma\u015f\u0131k y\u00f6ntemlerle ula\u015f\u0131labilirlik sa\u011fland\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n
San\u0131lmakta\/de\u011ferlendirlmektedir:<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin;<\/p>\n
1-) Dan\u0131\u015ftay portal\u0131nda g\u00fcncel kararlar verilmektedir.(44) Emsal karar sorgulama sayfas\u0131nda ise hizmet verilemedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.[1]<\/a><\/p>\n 2-) Yarg\u0131tay portal\u0131nda kararlara bir k\u0131s\u0131m \u015fifre gibi karma\u015f\u0131k y\u00f6ntemlerle ula\u015f\u0131labilmekte, internet bilgisi az olan birisinin ula\u015fmas\u0131 zorla\u015fabilmektedir.<\/p>\n 3-) Say\u0131\u015ftay portal\u0131nda kararlar (46.) k\u0131sm\u0131na t\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda genel kurul, temyiz kurulu ve daire kararlar\u0131 sayfalar\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu portalda; 07.09.2015 tarihine kadar olan Genel Kurul kararlar\u0131n\u0131n yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir(47). Eri\u015fime a\u00e7\u0131lan en son Temyiz Kurulu karar\u0131 da 19.02.2018 tarihlidir (48).<\/p>\n 4-) Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu (YSK) portal\u0131nda \u201ckarar ar\u015fivi\u201dne t\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda en son 27.03.2019\u2019a kadarki kararlar\u0131na ula\u015f\u0131labilmektedir. \u201c\u0130lke kararlar\u0131\u201dndan, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar\u0131yla, 17\/01\/1998-06\/12\/2008 tarihleri aras\u0131nda verilen kararlara eri\u015filmektedir. (49).<\/p>\n Bu yaz\u0131, yarg\u0131 mercilerinin ya da kesin karar verebilen \u201cyarg\u0131sal nitelikli merciler\u201din t\u00fcm kararlar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Resm\u00ee portallardan yap\u0131lacak bu t\u00fcr payla\u015f\u0131mlar, kararlara kayna\u011f\u0131ndan eri\u015fme imkan\u0131 verecektir.\u00a0 B\u00f6ylece, bunlarla ilgili bilgi karma\u015fas\u0131 gibi bir \u00e7ok sorun ortadan kalkm\u0131\u015f da olacakt\u0131r.<\/p>\n Yaz\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi,\u00a0 iddiam\u0131zla ilgili olarak; felsefi ve hukuk\u00ee temellere oturmu\u015f hakl\u0131 gerek\u00e7eleri ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Yaz\u0131da, kararlara eri\u015fim hakk\u0131 ile ba\u015fka haklar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 uyumlu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00fczerinde de durulmaktad\u0131r. Makale konuyu, k\u0131sa cevab\u0131 da say\u0131labilecek sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile sona ermektedir.<\/p>\n Anayasam\u0131za g\u00f6re egemenlik biz T\u00fcrk milleti ad\u0131na, yasama y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00a0kullan\u0131l\u0131r. Yasama kanun koyar. Anayasa ve kanunlar y\u00fcr\u00fctme taraf\u0131ndan uygulanarak y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f olur. Yarg\u0131 ise:<\/p>\n 1-) Gerek yasaman\u0131n gerekse y\u00fcr\u00fctmenin eylem ve i\u015flemlerinden;<\/p>\n 2-) Veya toplumda, ki\u015fisel ili\u015fkilerden;<\/p>\n Do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131, \u201ckarar\u201dlar\u0131yla \u00e7\u00f6zer. \u00c7\u00f6z\u00fcm hak mahrumiyet ve ma\u011fduriyetlerini \u00f6nleyecek \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. Anayasam\u0131za g\u00f6re yarg\u0131 yetkisi ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelere aittir (m. 9). Yarg\u0131, mahiyet olarak \u201cy\u00fcr\u00fctme\u201dden, \u201cidare\u201dden ve \u201cyasama\u201ddan farkl\u0131d\u0131r. H\u00e2kimler uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6zerlerken Anayasa ve kanunlar\u0131n -ve nihayetinde hukukun- d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamazlar. \u00d6rne\u011fin Anayasa Mahkemesi (AyM) veya y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131 yarg\u0131sal kararlar verirler. YSK, Say\u0131\u015ftay ve Hakimler ve Savc\u0131lar kurulu (HSK) ise, \u201cyarg\u0131sal nitelikli say\u0131labilecek\u201d kararlar verirler. Bunlar\u0131n kendilerine \u00f6zg\u00fc yap\u0131lanmalar\u0131 vard\u0131r. Yarg\u0131 denetimi, idarenin de kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc hukuka uygun kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan g\u00fcvencedir. (6:197; 5:16).<\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n Yarg\u0131; bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u201cyarg\u0131lama \u201cus\u00fbl\u00fc\u201dne g\u00f6re \u201ckesin\u201d kararla \u00e7\u00f6zmektir. (6: 197). Yarg\u0131lama us\u00fblleri ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemeler taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. \u201cKendilerine kar\u015f\u0131 itiraz ya da temyiz gibi kanun yollar\u0131na ba\u015fvuru imk\u00e2n\u0131 kalmayan kararlara \u2018kesin kararlar\u2019 ad\u0131 verilir.\u201d (5:42) \u00a0Anayasa ve kanunlar, bir k\u0131s\u0131m mercilerin kararlar\u0131n\u0131n kesin oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmektedir. \u00d6rne\u011fin, AyM\u2019nin ve YSK\u2019n\u0131n verdikleri kararlar kesin kararlard\u0131r. Yarg\u0131 mercilerinin kararlar\u0131 kanunlarla belirlenen us\u00fbller dairesinde kesinle\u015firler. Yerel mahkeme kararlar\u0131, kesinle\u015fene kadar \u201cnihai (=yarg\u0131lamay\u0131 sonland\u0131r\u0131c\u0131) karar\u201dlard\u0131r. (5: 42). \u201cYarg\u0131lama us\u00fbl\u00fc\u201d mahkemece bir konuda delilleri mukayese ederek yarg\u0131ya varmak demektir. Bu mukayese sonunda karar, \u201csa\u011flam, kesin ve g\u00fcvenli delil\u201de dayan\u0131larak verilir.<\/p>\n \u201cHukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201dnde yarg\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahiptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hak ihl\u00e2llerinin yarg\u0131 taraf\u0131ndan, \u201cderhal\u201d \u00f6nlenmesi, adaletin ve hukukun idamesine katk\u0131 sa\u011flar. H\u00e2kim nazaret\u00e7i veya m\u00fcfetti\u015fe benzemez. Onun vazifesi bir otoritenin talimat\u0131n\u0131 icra etmek de\u011fil fakat mevcut hukuk d\u00fczenini bozabilecek ihtilaflar\u0131 \u00e7\u00f6zmektir. (9:128).<\/p>\n Yarg\u0131, hukukun g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. (7: 152). Hukuku ihlal edenlere kar\u015f\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fceyyideyle, hukuku g\u00fcvenli ve i\u015fler hale getirir. G\u00fc\u00e7l\u00fclerin hukukunu de\u011fil hukukun ve adaletin g\u00fcc\u00fcn\u00fc etkili k\u0131lar. \u201cYarg\u0131 kararlar\u0131\u201d, hukukun geli\u015fmesine \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131da bulunur. \u00a0Hukuk kurallar\u0131n\u0131n her bir somut olayda uygulanmas\u0131, o olaya \u00f6zg\u00fc yorumu gerektirir. Yorum, kural\u0131n dilinden ya da i\u00e7eri\u011finden anla\u015f\u0131lan anlamd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla her bir yasal h\u00fck\u00fcm, uyguland\u0131\u011f\u0131 somut olay\u0131 \u00e7\u00f6zerken anlamland\u0131r\u0131lma \u015fekliyle somutla\u015fm\u0131\u015f olur. K\u0131sacas\u0131 ge\u00e7erli hukuk, yorumlanan anlamdaki kurallar ya da ilkeler b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.(15: 333, 350) Dworkin\u2019e g\u00f6re, yorumdan \u00f6nce ve \u00f6te bir yasal metnin varl\u0131\u011f\u0131ndan bile s\u00f6zedilemez. Hukukun ne oldu\u011funu belirlemi\u015f olanlar yorum tecr\u00fcbesini ya\u015fayanlar, onu yorumlayanlard\u0131r. (25: 39).\u00a0 Bu bak\u0131mdan adalet de bu yorumla \u015fekillenmi\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc adalet, esasen, \u201cuygulanan (m\u00fcspet)\u201d hukukun kendisidir ve bunun uygulanmas\u0131ya ger\u00e7ekle\u015fir.(11: 205).<\/p>\n Hukuku kural\u0131n\u0131; yorumlayarak ba\u011flay\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcm kuran, onun g\u00fcc\u00fc olan yarg\u0131d\u0131r. Ki\u015filerin hukuku\u00a0 yorumlar\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnce mesafesindedir. Hukuk\u00ee yorumlar hukuk g\u00fcc\u00fcne ancak mahkemece kurulan h\u00fck\u00fcmle kavu\u015furlar. B\u00f6ylece hakimler hukuku yorumlayarak hukuk d\u00fczeninin korunmas\u0131na da hizmet etmi\u015f olurlar.(benzer y\u00f6nde: 9: 124).<\/p>\n Yorum hukuk ihdas etmektir: Mahkeme karar\u0131 \u201cyorum\u201dla ortaya \u00e7\u0131kan \u201ckurucu\u201d bir metindir.[2]<\/a> Bu durum, somut olaya \u00f6zg\u00fc olarak mahkemeyi hukukun i\u00e7inde kalan ama \u201cg\u00f6r\u00fcnmeyen kanunkoyucu gibi\u201d bir konuma ta\u015f\u0131maktad\u0131r. K\u0131sacas\u0131; bu durumda \u201cyarg\u0131\u00e7, bir dereceye kadar, yasama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na da kat\u0131lm\u0131\u015f (da) olacakt\u0131r.\u201d (12:72). AyM de kanunlar\u0131n Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetlerken ele ald\u0131\u011f\u0131 anayasal h\u00fckme yorumla bir anlam vermi\u015f olmaktad\u0131r. Bu durum Anayasa yarg\u0131s\u0131n\u0131 belki de \u201cg\u00f6r\u00fcnmeyen kurucu iktidar gibi\u201d bir konuma ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Buna \u201cyarg\u0131\u00e7 yap\u0131m\u0131 anayasa\u201d (8: 25) da denilebimektedir.[3]<\/a> Anayasal h\u00fck\u00fcmler ve kanunlar mutlaka Resmi Gazetede yay\u0131nlan\u0131rlar. Zira, demokrasilerde bu metinler, milletin kurucu ve kurulu iradesinin bizatihi tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcrler. Bunlar\u0131n alt\u0131nda yer alacak hukuk metinlerinin Anayasa ve kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamas\u0131 da bunlar\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla millet iradesinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir ve garanti alt\u0131na al\u0131r.<\/p>\n Anayasa ve kanunlar Resmi Gazetede ve internet ortamlar\u0131nda yay\u0131nlan\u0131rken; bunlar\u0131 yorumlayan yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmamas\u0131\u00a0 \u00e7eli\u015fkidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc; her bir hukuk\u00ee uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zerken yorumla ortaya \u00e7\u0131kan yasal anlam, \u201csanki h\u00e2kimin koydu\u011fu kanun\u201d olmaktad\u0131r.<\/p>\n Kant\u2019a g\u00f6re insan; sivil toplumda ald\u0131\u011f\u0131 bilgileri de\u011ferlendirdi\u011fi i\u00e7in ve o \u00f6l\u00e7\u00fcde \u201cotonom (=\u00f6zerk)\u201d konumdad\u0131r. Bu otonom konum onu \u00f6zg\u00fcr k\u0131lm\u0131\u015f olur. Akl\u0131n otonom kullan\u0131m\u0131, \u00f6nyarg\u0131dan ay\u0131klanm\u0131\u015f zihne ve ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan denetlenebilecek kamusal bilgiye ihtiya\u00e7 duyar. \u201cBu insan\u201d, akl\u0131yla daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek, \u00f6zg\u00fcrce bir tercihte bulunabilir. \u201c\u00d6zneleraras\u0131\u201d bir ileti\u015fimin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 insan\u0131n \u00f6zerkli\u011fine; \u00f6zerkli\u011fe ili\u015fkin g\u00fcvenceyle yap\u0131lan tercihler de \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe i\u015faret eder. (15: 249; 20: 313). \u201cKant\u2019\u0131n \u201ckamusal mutabakat\u201d, Hegel\u2019in ise \u201ckamuoyu\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015fey, ak\u0131l y\u00fcr\u00fcten \u00f6zel \u015fah\u0131slar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kamusall\u0131kta cisimle\u015fir.\u201d( 26:2057). Habermas\u2019ta da benzer i\u00e7erikte bir, \u201ckamusal alan\u201d s\u00f6z konusudur. M\u00fczakereci demokrasi (bak\u0131n\u0131z. 3a:117) modelinde ileti\u015fimle \u015fekillenen eylemler s\u00f6z konusudur. Bu eylemler, kamusal alanda m\u00fczakereye esas olacak ileti\u015fimi \u00f6nemli k\u0131lar. Demokrasi adil bir tart\u0131\u015fma ve m\u00fczakere us\u00fbl\u00fcd\u00fcr. Bu kamusal alanda payla\u015f\u0131lanlarla insanlar siyasal i\u015flevleri yerine getirmi\u015f olurlar. Bu durum insanlar\u0131n, kamusal alanda; kendileri ile ilgili kararlar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde de farkl\u0131 bilgilerle kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n Mill gibi Habermas da, ger\u00e7ek insanlar\u0131n hata yapabilecekleri ger\u00e7e\u011fine dikkat \u00e7eker. Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hatalar\u0131 \u00f6nleyen tasar\u0131mlardan g\u00f6r\u00fcr. Yarg\u0131 kararlar\u0131, makul\u00fc bulmak bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer kuvvetler ve halk taraf\u0131ndan denetlenebilmelidirler. (27: 759-766).\u00a0 Ayr\u0131ca toplumda normlar\u0131n belirlenmesinde ya da anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131nda bir \u00e7ok etken s\u00f6z konusu olur. \u00a0Bunlar sadece sosyolojik etkenler de\u011fildir. (13: 206, 207). Hukukun bu \u015fekilde d\u00fczenlemsine halk\u0131n veya en az\u0131ndan uzmanlar\u0131n\u0131n katk\u0131s\u0131 da gerekir. Hukuka katk\u0131da bulunmak isteyenler, bu konuda verilen kararlarda benimsenen yorumlara da bakmak durumundad\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Mill\u2019in de dedi\u011fi gibi, t\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcnceler az ya da \u00e7ok yanl\u0131\u015f pay\u0131 i\u00e7erirler. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tezlerini bilmeyen kendi tezini bile savuyor olamayabilir. Mill\u2019in \u201caktif kamusal tart\u0131\u015fma ortamlar\u0131\u201dn\u0131n gereklili\u011fine ili\u015fkin sezgisinin hala ne kadar g\u00fcncel oldu\u011fu da dikkat \u00e7ekmektedir. (28: 409, 410).<\/p>\n T\u00fcm bu anlat\u0131lanlar, do\u011fru ve isabetli d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in, yarg\u0131 kararlar\u0131na eri\u015fimin yarar\u0131n\u0131 da anlatm\u0131\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n \u201cKanunun yetersizli\u011fi (h\u00e2kime) yetkisiz oldu\u011funu bildirme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131maz. Yetersizlik, yasan\u0131n belirsizli\u011finde oldu\u011fu gibi, hassas bir yorumlama sorununa yola\u00e7ar.\u201d (12: 69).\u00a0 Hayek\u2019e g\u00f6re de; ideal bir hukuk devletine uygun \u015fekilde kanun hakimiyeti esast\u0131r. Kanun koyucular da hataya d\u00fc\u015febileceklerinden ideal bir hukuk devleti d\u00fczenine ula\u015fmak zordur. (10: 81). Yukar\u0131daki izahatla bu husus birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde; kanunlar\u0131n daha isabetli yorumlanmas\u0131 i\u00e7in, ilgililerin ele\u015ftiri ya da g\u00f6r\u00fc\u015fleri ile s\u00fcrece kat\u0131lmas\u0131 istenmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, hakim, karar verirken, kural\u0131 yorumlam\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bunun i\u00e7in de, karar i\u00e7in gerekli olacak hukuk\u00ee bile\u015fenlerden yararlan\u0131r. (2: 97).<\/p>\n Roma Cermen Hukukunda yarg\u0131sal i\u00e7tihatlar, belki, common law hukukundaki kadar itibar g\u00f6rmeyebilirler. B\u00f6yle bile olsa, her bir yarg\u0131sal (=kaza\u00ee) i\u00e7tihat, benzer uyu\u015fmazl\u0131k ya da sorunlara bir ems\u00e2l te\u015fkil edebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u00e2kim, \u201cus\u00fbl ve \u015fartlar\u0131n izin verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ve k\u0131ymette \u00f6rf ve \u00e2dete, bilimsel ya da yarg\u0131sal i\u00e7tihatlara ba\u015fvurur.\u201d (6: 39). Bu durum, h\u00e2kimi \u201cbakt\u0131\u011f\u0131 bir davada\u2026 benzeri bir davay\u0131 ve bu davada mahkemenin kural\u0131 nas\u0131l alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya sevkedecektir.\u201d (12:71, 72; 2: 89). Hukuk kurallar\u0131na dair bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015fler de kararlara ula\u015f\u0131labilme oran\u0131nda \u00e7o\u011fal\u0131r ve tutarl\u0131 olur. Ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 nitelikteki her t\u00fcrl\u00fc faaaliyet, bu nedenlerle bilgiye, karara ula\u015fma imk\u00e2n\u0131n\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n Bu bilgiler, farkl\u0131 kaynaklardan farkl\u0131 farkl\u0131 \u00fcretilebilmektedir. Bu da bir dezenfermayona sebep olma ihtimalini g\u00fcndeme getirmektedir. Bu durum amac\u0131 \u00f6yle olsun ya da olmas\u0131n alg\u0131 yan\u0131ltmas\u0131na da sebebiyet verebilmektedir.[4]<\/a> Bu t\u00fcr olumsuzluklar\u0131n \u00f6nlenmesinin bir yolu, karar\u0131n kendisine ve\u201c\u00e7abucak\u201d eri\u015fimdir. Kararlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n internet ortam\u0131nda bile olsa, Resmi Gazetede yay\u0131nlamas\u0131 kanaatimizce yeterli de de\u011fildir.[5]<\/a><\/p>\n Mill, toplumsal hayat\u0131n sorumluluk ve etkile\u015fim \u00fczerine kuruldu\u011funu belirtmektedir. Ve bireylerin bu yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ve z\u0131mn\u00ee anla\u015fmalar ile birbirlerine kar\u015f\u0131 sorumluluk ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. (26: 2054). Bu t\u00fcr y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kapsamlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi sahibi olmak da, do\u011fru bilginin kamusal payla\u015f\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin(A\u0130HS\u2019nin) 10. maddesindeki bilgi alma hakk\u0131, bilgileri eri\u015fime haz\u0131r etme y\u00fck\u00fcml\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de gerektirmektedir. (29: 66). \u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma hakk\u0131na sahiptir. Bu hakk\u0131, ilgili konuda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilgilere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda daha do\u011fru ve anlaml\u0131 kullanabilir. Do\u011fru bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce de kayna\u011f\u0131ndan edinilebilir.<\/p>\n Di\u011fer taraftan, Mahkeme kararlar\u0131; alen\u00ee ve resm\u00ee nitelikli kararlar olduklar\u0131 i\u00e7in, \u201ckural olarak\u201d, (karar verenlerin te\u2019lif haklar\u0131n\u0131n korundu\u011fu) \u201ceser\u201d niteli\u011finde g\u00f6r\u00fclmemektedirler.[6]<\/a><\/p>\n \u015eu halde d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma hakk\u0131 beraberinde; kamusal makamlara, bilgilerin\/kararlar\u0131n kamuoyuyla payla\u015fma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc gerektirmektedir.<\/p>\n Etkili ba\u015fvuru hakk\u0131, kamusal makamlardan; \u201cetkili olacak ve sonu\u00e7 do\u011furacak \u015fekilde\u201d talepte bulunabilme hakk\u0131d\u0131r. Bu hak ki\u015filerin ma\u011fduriyetlerini giderilmesi i\u00e7in yetkili makamlara ba\u015fvuru imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 tan\u0131r ve g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. (22: 441). Dahas\u0131, \u201c’savunulabilir bir \u015fik\u00e2yetin’ muhtevas\u0131n\u0131 incelemeye ve uygun bir telafi sunmaya yetkili bir ba\u015fvuru yolunu gerekli k\u0131lar.\u201d (33)[7]<\/a> Bu hakk\u0131n ihl\u00e2li ba\u015fka haklar\u0131n ihl\u00e2liyle biti\u015fik ortaya \u00e7\u0131kabilir. Anayasan\u0131n,\u00a0 konunun temeli olan, 40. Maddesi \u201cAnayasa ile tan\u0131nm\u0131\u015f t\u00fcm hak ve h\u00fcrriyetleri kapyasacak kadar geni\u015f tutulmaktad\u0131r.\u201d (21: 828).[8]<\/a> Burada, \u201cmahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 ile etkili ba\u015fvuru hakk\u0131 aras\u0131nda yak\u0131n ve organik bir ili\u015fki\u201d de \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 da; mahkemelere ula\u015fmada pratik ve etkili f\u0131rsat ve imk\u00e2nlara sahip olmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. (32)<\/p>\n Bir hakk\u0131n ihl\u00e2l edildi\u011fini iddia eden bir kimsenin kamusal makamlardan ma\u011fduriyetini giderilmesi i\u00e7in yapaca\u011f\u0131 talebe etkili gerek\u00e7eler eklemesi gerekebilecektir. Bunun i\u00e7in en k\u0131sa ve etkili yol, bu konuda ula\u015f\u0131labilecek yarg\u0131sal nitelikli ems\u00e2l kararlardan yararlanmakt\u0131r. Ems\u00e2l kararlar, er\u015fildi\u011fi \u00e2n\u2019a nazaran, \u201cge\u00e7mi\u015f\u201dte verilen kararlard\u0131r. Verilecek kararlarda ge\u00e7mi\u015fin fikri birikiminden haberdar olmak, kararlar\u0131n hakkaniyetini art\u0131rabilir. (bak\u0131n\u0131z\u00a0 14: 120). Kamusal makamlara sunulacak bu t\u00fcr ems\u00e2l kararlar, bilhasa \u00f6zel hukuk alan\u0131nda hakimin, hakk\u0131nda kural bulunmayan bir konuda ems\u00e2l kararlara eri\u015fimini de kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.[9]<\/a><\/p>\n E\u015fitlik hukuken bir biriyle ayn\u0131 nitelikte olan olay, olgu ve\/veya de\u011ferlerin ayn\u0131 hukuka t\u00e2bi olmas\u0131n\u0131 gerektirir. \u201cE\u015fitlik ilkesi \u201chakl\u0131 nedene\u201d dayanmayan ayr\u0131cal\u0131klar ve s\u0131n\u0131rlamalar getiren kanunlar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131n\u0131 ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmelerini yasaklar.\u201d (4:281).<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda;<\/p>\n Umumla payla\u015f\u0131lmam\u0131\u015f yarg\u0131 kararlar\u0131na ula\u015fan kimseler ile, ula\u015famayan kimseler aras\u0131nda imk\u00e2n ve f\u0131rsat e\u015fitsizli\u011fi do\u011fabilecektir. Bu e\u015fitsizlik de hakl\u0131 bir nedene zann\u0131m\u0131zca dayanmam\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n Yarg\u0131 kararlar\u0131nda gerek\u00e7e, h\u00e2kimi sonuca g\u00f6t\u00fcren neden(17.)\u00a0 ve h\u00fckm\u00fcn verilme nedenini a\u00e7\u0131klayan, sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131d\u0131r. \u201cKarar(da h\u00fckm\u00fcn) verilmesinin sebebini, bu karar\u0131n verilmesine sebep olan gerek\u00e7eler olu\u015fturmaktad\u0131r.\u201d (4:467). Yarg\u0131 kararlar\u0131nda \u201cyerinde ve yeterli olmayan gerek\u00e7eyle \u2026 h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131\u201d bozma sebebi say\u0131lmaktad\u0131r. (\u00f6rne\u011fin 40). Genel olarak denilebilir ki \u00f6rne\u011fin;<\/p>\n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi(A\u0130HM) ve AyM, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne etkili olacak t\u00fcm gerek\u00e7elerin kararda yer almas\u0131 gerekti\u011fine i\u00e7tihat etmi\u015flerdir. (\u00f6rne\u011fin 31) Se\u00e7im hukukunda itiraz ve \u015fik\u00e2yetlerin kabul\u00fc mutlaka somut gerek\u00e7elere dayanma \u015fart\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 298 say\u0131l\u0131 Se\u00e7imlerin Temel H\u00fck\u00fcmleri ve Se\u00e7men K\u00fct\u00fckleri Hakk\u0131nda Kanun bu y\u00f6nde h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermektedir. Ayn\u0131 y\u00f6nde se\u00e7im yarg\u0131s\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131 da vard\u0131r(\u00f6rne\u011fin. 42).<\/p>\n Gerek\u00e7e, h\u00e2kimlerin kararlar\u0131n\u0131n \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve tarafs\u0131zl\u0131k i\u00e7inde verildi\u011fine ili\u015fkin g\u00fcven duyma hakk\u0131\u201dn\u0131 tatmin eden bir vas\u0131tad\u0131r. Gerek\u00e7eli karar ems\u00e2l te\u015fkil ederek, etkili ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lar. \u0130\u00e7tihat hukukunun olu\u015fmas\u0131na vesile olur. Hakimi, kuraca\u011f\u0131 h\u00fckme daha etkili bir sebep bulmak i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmaya sevkeder(13a: 47-55; 18:208).<\/p>\n Bu gerek\u00e7eler, kararlar\u0131n taraflar\u0131ndan ba\u015fka, toplumun da yarg\u0131 kararlar\u0131ndan haberdar olmalar\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar. B\u00f6ylece, yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n umumla payla\u015f\u0131lacak olmas\u0131 kararlar \u00fczerinde yukar\u0131da an\u0131lan hassasiyetleri art\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca, bu kararlarla ilgili payla\u015f\u0131lan leh ve aleyhteki g\u00f6r\u00fc\u015flerin benzer olaylarda;<\/p>\n 1-) Nazara al\u0131nmas\u0131;<\/p>\n 2-) Ya da ems\u00e2l karardaki gerek\u00e7e ele\u015ftirilerek, farkl\u0131 gerek\u00e7elere ba\u015fvurma;<\/p>\n Avantaj\u0131\u00a0 \u00a0do\u011far.<\/p>\n Anayasam\u0131z ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemeleri, mill\u00ee egemenli\u011fi(=h\u00e2kimiyeti) kullanacak organlar aras\u0131nda saym\u0131\u015ft\u0131r. Her biri yarg\u0131 d\u00fczeni i\u00e7inde yer alan y\u00fcksek yarg\u0131 mercilerine de ayr\u0131 ayr\u0131 yer vermi\u015ftir. Yarg\u0131 yetkisi millet ad\u0131na ba\u011f\u0131m\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemeler taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131r. Bir mahkeme yarg\u0131lama yetkisini millet ad\u0131na kullanacak; kararlar\u0131n\u0131 da Millet ad\u0131na verecektir.[10]<\/a><\/p>\n \u015eu halde;<\/p>\n Millet ad\u0131na verilen yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131 milletin bilgisine sunmak kadar gerekli ve do\u011fal bir durum olamaz. Kararlara milletin ula\u015fabilmesinde etkili bir us\u00fbl\u00fcn tercihi mill\u00ee egemenlik ilkesini anlaml\u0131 k\u0131lmak bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Bu nedenle yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n Milletin bilme hakk\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak internet ortam\u0131nda payla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n Hukukumuzda sadece taraflar\u0131 de\u011fil, kamu kesimini, \u00f6zel kesimi k\u0131sacas\u0131 herkesi ba\u011flayabilen[11]<\/a> yarg\u0131 kararlar\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n 1-) AyM kararlar\u0131, YSK kararlar\u0131, Say\u0131\u015ftay\u0131n bir k\u0131s\u0131m kararlar\u0131, y\u00fcksek yarg\u0131 mercilerinin verdikleri i\u00e7tihatlar\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 bunlara \u00f6rnektirler. Bunlar\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131 olmalar\u0131 eri\u015fime a\u00e7\u0131lmalar\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n 2-) \u0130dar\u00ee yarg\u0131da iptal davalar\u0131 objektif nitelikle davalard\u0131r. Verilen iptal kararlar\u0131 da objektif nitelikli kararlard\u0131r. Bu nedenle, konusu, sebebi ve i\u00e7eri\u011fi bak\u0131m\u0131ndan benzer idar\u00ee i\u015flemler i\u00e7in de ge\u00e7erli addedilmelidirler. Bu hal, bu kararlar\u0131n da bir anlamda geneli ba\u011flay\u0131c\u0131 etki g\u00f6sterdi\u011fine i\u015faret etmektedir(5: 27, 88). Dolay\u0131s\u0131yla, t\u00fcm bu kararlar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 gerekli olmaktad\u0131r.<\/p>\n 3-) Mevzuatta, kanun yollar\u0131na ba\u015fvurusu yap\u0131lmadan kesinle\u015fen kararlara kar\u015f\u0131 kanun yoluyla bozma\u00a0 ya da acele itiraz gibi us\u00fbller \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu us\u00fblleri ilgili ve yetkili kamusal merciler, \u00f6zellikle y\u00fcksek yarg\u0131 mercilerinin Ba\u015fsavc\u0131l\u0131klar\u0131 i\u015fletebileceklerdir. Kararlar\u0131n internetten \u00f6\u011frenilebilirli\u011fi, bu us\u00fbllerin etkilili\u011fine katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n Buraya kadarki izahattan, t\u00fcm mahkeme kararlar\u0131n\u0131n kamuoyunun bilgisine sunulmas\u0131 gerekti\u011fi gibi bir sonuca ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu, mutlak olmay\u0131p birka\u00e7 istisna dikkat \u00e7ekmektedir:<\/p>\n 1-) Kamu g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in gizli kalmas\u0131 zorunlu bilgiler;[12]<\/a><\/p>\n 2-) Ki\u015fisel veriler;<\/p>\n Bunlara \u00f6nemli \u00f6rnektirler. Ki\u015fi ve kamu g\u00fcvenli\u011fi gere\u011fi, gizlilik ta\u015f\u0131yan veriler umumla(=kamuyla) payla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Verilerin gizlilik ta\u015f\u0131yan k\u0131s\u0131mlar\u0131, gizlili\u011fe zarar vermeyecekse ve ems\u00e2l i\u00e7tihat \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maya devam edecekse yay\u0131nlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ki\u015fisel veriler, \u00f6zel hayat alan\u0131 i\u00e7inde korunan g\u00fcvenceleri niteli\u011finde haklar\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcvencelerin, bilgi verme veya bilgi alma haklar\u0131yla muhtemel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6nemlidir.<\/p>\n \u00c7at\u0131\u015fan haklar\u0131n hangisinin di\u011ferine g\u00f6re \u00fcst\u00fcn olaca\u011f\u0131, bir k\u0131s\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fctlerle belirlenmektedir(43). \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u201chukuk d\u00fczeninin, \u00e7at\u0131\u015fan iki de\u011feri ayn\u0131 zamanda koruma alt\u0131na almas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.\u201d (36). Normlararas\u0131 ili\u015fkilerde, bir hakk\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 di\u011fer ki\u015filere ait haklar \u00e7izmi\u015f olmaktad\u0131r(16:62). Ki\u015fisel haklardan vazge\u00e7memnin \u00f6ncelikli olu\u015fudur. Ki\u015fisel haklardan ise kamu yarar\u0131n\u0131n \u201czorunlu\u201d k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hallerde vazge\u00e7ilmelidir. Bu zorunluluk ba\u015fka \u00e7are yoksa kabul edilmeli; vazge\u00e7me de zorunluluk oran\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Bu konuda, Yarg\u0131tay\u0131n benimsedi\u011fi genel ilke de, di\u011ferine \u201c\u00fcst\u00fcn olan yarar\u201d\u0131n tercihi y\u00f6n\u00fcndedir. Bu durum kamu yarar\u0131 ile belirlenmektedir(38).[13]<\/a> Bu noktada, \u201colaya g\u00f6re yerinde\u201d, \u201colaya \u00f6zg\u00fc\u201d ve \u201cduruma en uygun\u201d normun garanti etti\u011fi hak ge\u00e7erli olur. (16: 62).<\/p>\n Her ne olursa olsun; haklar aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n giderilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 yol g\u00f6zden ge\u00e7irilmelidir. \u00c7at\u0131\u015famn\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u201cuyumlu yorum\u201dla giderilebilmesi i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterilmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla, haklar\u0131n yar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla yap\u0131lan tercihte, bir hakk\u0131n zorunlu oldu\u011fu kadarki k\u0131sm\u0131n\u0131n z\u0131mnen yok say\u0131lmas\u0131n\u0131n esas al\u0131nmas\u0131 gerekebilecektir. Nihayetinde; \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 giderici \u00f6ncelik, \u201cuyumlula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 dengeleme\u201dyi denemekten ge\u00e7mektedir. Bir ems\u00e2l karara g\u00f6re: \u201c\u015f\u00f6hret ve itibar\u0131 ile daval\u0131n\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131\u2026davada dengelemenin yap\u0131lmas\u0131(nda\u2026) kamunun menfaatlerinin g\u00f6zetilmesi hayatidir.\u201d (41).<\/p>\n Yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131n\u0131n; gizli veya ki\u015fisel veri niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan i\u00e7erikleri silinerek yay\u0131nlanmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc; b\u00f6yle bir uygulaman\u0131n:<\/p>\n 1-) \u015eahs\u00ee verilerin korunmas\u0131na elveri\u015fli dengenin sa\u011flanm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 ve;<\/p>\n 2-) Yukar\u0131da anlat\u0131lan avantajlar\u0131 sa\u011flayabilece\u011fi;<\/p>\n A\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n Demokrasilerde kamusal hizmetler sunan kurumlar\u0131n hukuk \u00f6n\u00fcnde hesap verebilir olmas\u0131 gerekmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, kamusal faaliyetlerin, kararlar\u0131n ve performanslar\u0131n toplum taraf\u0131ndan bilinmesi gerekmektedir. (1: 635). \u201cKamusal performans\u201d yarg\u0131sal kararlar\u0131n hukuka ve hakkaniyete uygunlu\u011funu da i\u00e7ermektedir. \u201cEylemlerin temel al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kural (ve kararlar\u0131n) kamusal denetime a\u00e7\u0131k hale getirilmesi\u2026 hukuk sisteminin erdemidir.\u201d(7: 189). Mahkeme kararlar\u0131 millet ad\u0131na verildiklerinden, aleniyetleri(=a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131) as\u0131ld\u0131r. Bu ve yukar\u0131daki kapsaml\u0131 izahat\u0131 nazara al\u0131mak gerekirse, yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n, elektronik ortamlarda eri\u015fime a\u00e7\u0131lmas\u0131 yerinde olacakt\u0131r. Kald\u0131 ki, b\u00f6yle bir uygulama, kararlara resm\u00ee kaynaklar\u0131ndan eri\u015fme imkan\u0131 verecektir. Bu da Eri\u015filen kararlara ili\u015fkin olarak bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131na da imkan sa\u011flayacakt\u0131r. Ve toplumda bu kararlara ili\u015fkin farkl\u0131 ki\u015fi veya kesimlerden yay\u0131lan farkl\u0131 bilgi karma\u015fas\u0131n\u0131 da yerine g\u00f6re \u00f6nleyebilecektir.<\/p>\n Burada hangi kararlar\u0131n internetten yay\u0131nlanmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerinde de durulmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n 1-) Her derecedeki t\u00fcm mahkeme kararlar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 \u015f\u00fcphesiz ki daha yararl\u0131 olur. Bu uygulama, yerel mahkeme kararlar\u0131n\u0131n istinaf, temyiz ve varsa AyM ya da A\u0130HM ba\u015fvurular\u0131nda ne gibi de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 belirlemeye imkan verecektir.\u00a0 B\u00f6ylece kamuoyu bozma gibi hallerde; yerel mahkeme karar gerek\u00e7elerinin di\u011fer kanun yollar\u0131nda neden benimsenmedi\u011fini de \u00f6\u011frenmi\u015f olacakt\u0131r. Bu uygulama, t\u00fcm ilgililere; bu kararlar\u0131, mukayese ve de\u011ferlendirme imkan\u0131 da verecektir.<\/p>\n 2-) AyM ve YSK kararlar\u0131 kesin kararlard\u0131r. Bunlar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 zaten gereklidir. AyM kararlar\u0131n\u0131n, mevzuat\u0131 do\u011frultusunda kendi internet sitesinden yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunun gibi:<\/p>\n 2a-) Dan\u0131\u015ftay ve yarg\u0131tay gibi y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n temyiz kararlar\u0131;<\/p>\n 2b-) Adli ve idar\u00ee yarg\u0131daki istinaf mahkemelerinin, istinaf ba\u015fvurular\u0131na verdikleri kararlar;<\/p>\n Ems\u00e2l olarak eri\u015fime a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n 3-) \u0130nternetten kararlara eri\u015fim, en az internet bilgisi olanlar\u0131n bile ula\u015fm\u0131na imkan verecek \u015fekilde planlanmal\u0131d\u0131r. Bu do\u011frultuda kararlara, karma\u015f\u0131k us\u00fbllerden ziyade; \u00f6rne\u011fin, ilgili portal\u0131n ana sayfas\u0131ndan tek t\u0131klama ile eri\u015filebilmelidir.<\/p>\n 4-) Eri\u015fime a\u00e7\u0131lacak metin mutlaka \u201cT\u00fcrk\u00e7e\u201d olmal\u0131d\u0131r.[14]<\/a>\u00a0\u00a0 Kararlar\u0131n evrensel eri\u015filebilirli\u011finin hedeflenmesine g\u00f6re \u0130ngilizce veya Almanca gibi \u00e7e\u015fitli versiyonlar\u0131 da yay\u0131nlanabilir.<\/p>\n 5-) Yaln\u0131z; internette yay\u0131nlanacak karar metinlerinin;<\/p>\n 5a-) Ki\u015fisel veri niteli\u011findeki;<\/p>\n 5b-) Kamu g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gizli nitelikli;<\/p>\n 5b-) Ki\u015fi haklar\u0131 ve\/veya \u00f6zel hayat ve aile hayat\u0131n\u0131n korunmas\u0131 kapsam\u0131na giren;<\/p>\n Bilgi ve i\u00e7eriklerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 gerekecektir.<\/p>\n 6-) Bu yaz\u0131da s\u00f6z konusu edilen ems\u00e2l kararlar\u0131n, her bir yarg\u0131 merciinin kendi portal\u0131ndan veya E-Devlet portal\u0131ndan yay\u0131nlanmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. \u00d6rne\u011fin; AyM\u2019nin ki\u015fisel ba\u015fvurulara kar\u015f\u0131 verdi\u011fi kararlar\u0131n internetten yay\u0131nlanmas\u0131 6216 say\u0131l\u0131 Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun gibi; t\u00fcm bu hususlar de\u011ferlendirilip tart\u0131\u015f\u0131larak, yarg\u0131sal kararlar\u0131n resm\u00ee internet portallar\u0131ndan yay\u0131nlanmalar\u0131 yasal d\u00fczenlemeye ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 2a. Dahrendorf, Ralf, Demokrasinin Bunal\u0131mlar\u0131<\/em>, \u00c7eviren: Emre Zeybeko\u011flu, \u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2015.<\/p>\n 3a. Derdiman R. Cengiz, Anayasa Hukukunun Genel Esaslar\u0131 ve t\u00fcrk Anayasa D\u00fczeni, Alfa Akt\u00fcel Yay\u0131nlar\u0131, Bursa 2006.<\/p>\n 13a. Sunay, Zuhal Aysun, \u0130ptal Davalar\u0131nda Gerek\u00e7eli Karar Hakk\u0131,<\/em> Se\u00e7kin Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2016<\/p>\n 1-)\u00a0 Bu makalenin, yasalara uygun \u015fekilde kaynak g\u00f6sterilip at\u0131f yap\u0131larak kullan\u0131lmas\u0131 hari\u00e7, r\u0131zam\u0131z ve iznimiz al\u0131nmadan ba\u015fka yerlerde yay\u0131mlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak isteriz. Bu hususta <\/em>Yasal Uyar\u0131<\/em><\/a> sayfas\u0131n\u0131 da kontrol edebilirsiniz.<\/em>2-) Bu makaleye at\u0131f yap\u0131lmas\u0131 halinde:<\/em><\/p>\n \u015eeklinde kaynak g\u00f6sterilmesi gerekmektedir.<\/em>3-) \u0130znimiz ve r\u0131zam\u0131z al\u0131nmas\u0131 kayd\u0131yla di\u011fer kullan\u0131mlarda da mutlaka:<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0 Kaynak:\u00a0 <\/em>R. Cengiz Derdiman,\u00a0 \u201c<\/em>Yarg\u0131 Kararlar\u0131n\u0131n \u0130nternet Ortam\u0131nda Yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n Gereklili\u011fi \u00dczerine\u201d, Hukuki Yakla\u015f\u0131m Sitesi, <\/em>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. Eri\u015fim Tarihi: ..\/..\/20..<\/p>\n \u015eeklinde kaynak g\u00f6sterilmelidir.<\/em><\/p>\n [1] \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cEmsal Karar Arama Sisteminde d\u00fczenleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 hizmet verilememektedir.\u201d<\/strong> (45: {eri\u015fim tarihi itibar\u0131yla}).<\/p>\n [2]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yorum hukuk ihdas etmek <\/em>anlam\u0131na gelir. \u201cmahkeme karar\u0131, normu basit\u00e7e a\u00e7\u0131klayan bir metin de\u011fil, kurucu bir metindir.\u201d (30: 23)<\/p>\n [3]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hukuk devletinden mahkemelerin kanunlara, Anayasa yarg\u0131s\u0131 merciinin de Anayasaya ayk\u0131r\u0131 say\u0131labilecek kararlar\u0131n\u0131n \u201cyarg\u0131sal aktivizm\u201d oldu\u011fu i\u00e7in kabul edilemeyece\u011fi not edilmelidir. (Bak\u0131n\u0131z; 8: 32 vd). Bu t\u00fcr yetki tecav\u00fczleri, kara rlar\u0131 siyasalla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r (3: 91). \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir tutum yarg\u0131n\u0131n yerindelik denetimi anlam\u0131na gelir ve yarg\u0131n\u0131n yasama ve y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahalesi olur. \u201cHakimler h\u00fck\u00fcmeti\u201d olarak da adland\u0131r\u0131lan (3: 93) b\u00f6yle bir us\u00fbl hukuk devleti ilkeleri ile ba\u011fda\u015fmaz. Bu nedenle yarg\u0131\u00e7lar Anayasa ve kanunlar\u0131 yerindelik denetimine varmayan, \u201cm\u00fcmk\u00fcn olan yorumlar aras\u0131nda bir tercihte bulunarak\u201d (8: 25) karar verirler.<\/p>\n [4]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konuya ili\u015fkin olarak Lipson, 20. y\u00fczy\u0131lda; sans\u00fcr\u00fcn ger\u00e7e\u011fin gizli tutulmas\u0131n\u0131n, de\u011fi\u015ftirilmesinin ve denetimi elinde tutanlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun inan\u00e7lar\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131 e\u011filimleri oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. (24). Dahrendorf da medya ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri kanalize eden ve \u00e7\u0131karlar\u0131 temsil eden arac\u0131lar g\u00f6rmektedir.(2a: 95). \u201cKitle ileti\u015fiminin ticarile\u015fmesi medyada tekelle\u015fmeyi de beraberinde getirmi\u015ftir. Yeni medya d\u00fczeni, \u2026 haber da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 belli ellerde toplam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (26: 2063).<\/p>\n [5]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hukukumuzda bir k\u0131s\u0131m yarg\u0131 kararlar\u0131, kanunlar gere\u011fince, Resmi Gazetede yay\u0131nlanmaktad\u0131rlar. AyMkararlar\u0131, Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay \u201c\u0130\u00e7tihatlar\u0131 Birle\u015ftirme\u201d ya da \u201ckanun yarar\u0131na bozma\u201d kararar\u0131 bunlara \u00f6rnektirler. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Resmi Gazete internetten yay\u0131nlanmaktad\u0131r.\u00a0 Ancak hem yay\u0131nlan kararlar, di\u011fer yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Kald\u0131 ki: YSK\u2019n\u0131n kararlar\u0131n\u0131n kendi portal\u0131nda ve Resmi gazetede yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in de kendisinin karar\u0131 gerekli olmaktad\u0131r (\u00f6rne\u011fin: 50).Hem de Resmi Gazetede \u00f6rne\u011fin \u201cyarg\u0131sal kararlar ar\u015fivi\u201d denilen portal yoktur. -Zaten Resmi Gazetenin niteli\u011fi buna elveri\u015fli de\u011fildir.- Bu nedenle t\u00fcm yay\u0131nlanan kararlar konular\u0131na g\u00f6re bir ar\u015fivden ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda t\u00fcm yarg\u0131 kararlar\u0131n internet ortamlar\u0131ndan ar\u015fivlenmesi ve yay\u0131nlanabilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00f6ylece, ilgili kararlara ve\/veya karar ar\u015fivlerine \u00e7abucak ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n [6]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bu ayr\u0131 bir yaz\u0131 konusudur. Ancak burada genel olarak denilebilir ki: Yarg\u0131tay karar\u0131nda (37)\u00a0 \u201cMahkeme kararlar\u0131n\u0131n (Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa) g\u00f6re, hukuk\u00ee korumadan yararlanamamas\u0131\u201d bilgisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n [7]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ayn\u0131 karara g\u00f6re: Talep edilen \u201cmakam\u0131n yetkileri ve sundu\u011fu g\u00fcvenceler ba\u015fvurunun etkili olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.\u201c (33).<\/p>\n [8]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 \u201cMahkemeye etkili eri\u015fim\u201d adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n kurucu unsurudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 mahkemeye ta\u015f\u0131yabilmek ve mahkemeden en etkili karar\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 isteyebilmek hakk\u0131d\u0131r. (34).<\/p>\n [9]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dworkin, hakk\u0131nda kurala bulunmayan bir konuda, hakimin s\u0131rf o konu i\u00e7in\u00a0 kendili\u011finden koyaca\u011f\u0131 kurara g\u00f6re karar vermesini ele\u015ftirmektedir. Hart\u2019a ili\u015fkin ele\u015ftirlerini bu \u015fekilde y\u00f6nelten Dworkine g\u00f6re olay tarihinden sonra konulan kural\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getirmemesi gerekti\u011finden bahisle hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. (15: 347).\u00a0 Hakk\u0131nda kural olmayan bir konuyu yarg\u0131sal olarak \u00e7\u00f6zmek de kamu d\u00fczeninin mecburiyetindendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cherhangi bir olay, hakk\u0131nda kural yoktur diye \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz b\u0131rak\u0131lamaz.\u201d (35). Kanunsuz su\u00e7 ve ceza olmaz. Hakimin bu kural\u0131 ihlal eden giri\u015fimi olamaz. \u00d6zel hukuk alan\u0131nda hakk\u0131nda kural yok deyip konuyu s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rakmak ya da reddetmek ma\u011fduru ma\u011fdur b\u0131rakacak hukuksal korunma da s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131r. Bu sak\u0131ncan\u0131n Dworkin\u2019in ele\u015ftirisi de nazara al\u0131narak giderilmesi i\u00e7in; hak\u00fcm\u00fcn kural koymak zorunda olmas\u0131 halinde, olay tarihinde nas\u0131l bir kural koymu\u015f olabikece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n [10]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Yarg\u0131n\u0131n Devlet ad\u0131na kullan\u0131lmas\u0131, yarg\u0131y\u0131 siyasal iktidar ad\u0131na kullanmak anlam\u0131na gelme tehlikesini i\u00e7erebilir. Bu nedenle yarg\u0131 millet ad\u0131na karar verir. Ve \u201cyarg\u0131n\u0131n devlet ve di\u011fer s\u00fcjeler kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131\u201d s\u00f6z konusu olur. (6:198).<\/p>\n [11]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Doktrinde lehte ve aleyhte fikirlerle tart\u0131\u015f\u0131lan (bak\u0131n\u0131z \u00f6rne\u011fin: 4: 506-508; 23: 164-188) mahkeme kararlar\u0131n\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 konumuz d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Burada; Anayasam\u0131zda mahkeme \u201ckararlar\u201d\u0131n\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011funun yaz\u0131l\u0131 oldu\u011funa de\u011finmekle yetinmek yerinde olacakt\u0131r.<\/p>\n [12]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Gizli alan\u0131n \u00e7oklu\u011fu ile saf ileti\u015fimsel eylem modelinden sapma aras\u0131nda haliyle do\u011fru orant\u0131 bulunur. (19: 9).<\/p>\nI. Yarg\u0131 Hakk\u0131nda\u00a0 Genel Bilgiler<\/u><\/h3>\n
II. Kararlar\u0131n \u0130nternetten Yay\u0131n\u0131n\u0131 Hakl\u0131 K\u0131lan Gerek\u00e7eler<\/h3>\n
A. Felsefi Temellendirme<\/h4>\n
1. Genel \u00cezahat<\/u><\/em><\/strong><\/h4>\n
2. Genel \u0130zahattan \u00c7\u0131kan Sonu\u00e7lar<\/strong><\/h4>\n
a. Yarg\u0131 Karar\u0131n\u0131n \u201cMaddi Kanun\u201d Gibi G\u00f6r\u00fclmesi <\/em><\/strong><\/h4>\n
Bu de\u011ferlendirmeden \u00e7\u0131kan sonu\u00e7:<\/h4>\n
b. Bilginin Kamusal Payla\u015f\u0131m\u0131<\/em><\/strong><\/h4>\n
c. Kanunun Yorumunda \u201cM\u00fcsademei Efk\u00e2ra (\u2248fikirlerin yar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmasna)\u201d Duyulacak \u0130htiya\u00e7<\/em><\/strong><\/h4>\n
B. Hukuk\u00ee (Mevzuat A\u00e7\u0131s\u0131ndan) Temellendirme<\/h3>\n
1. Do\u011fru Bilgi ve Haber Alma Hakk\u0131<\/h4>\n
\u0130nsan do\u011fru haber alma ve bilgi edinme hakk\u0131na sahiptir.\u00a0 Bilgi edinme hakk\u0131, bir konuda, kamusal ve \u00f6zel kaynaklardan, \u201ctalep \u015fart\u0131 olmadan\u201d, bilgi ve habere ula\u015fabilmeyi i\u00e7ermelidir.<\/h5>\n
2. Etkili Ba\u015fvuru ve Yarg\u0131ya Eri\u015fim Haklar\u0131<\/h4>\n
Bu noktada, kamusal makamlar huzurunda yap\u0131lacak iddia ya da savunma i\u015flemlerinin etkinli\u011fi i\u00e7in ems\u00e2l kararlara ula\u015fma gerekli olabilecektir.<\/h5>\n
3. E\u015fitlik \u0130lkesi<\/h4>\n
3. Gerek\u00e7eli Karar Hakk\u0131<\/h4>\n
4. Mill\u00ee Egemenlik \u0130lkesi<\/h4>\n
5. Yasal Gereklilikler<\/h4>\n
III. \u0130nternetten Yay\u0131n Aleyhine \u0130leri S\u00fcr\u00fclebilecek Fikirlerin \u201cUyumlula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d<\/h3>\n
Bu durumda \u00f6rne\u011fin:<\/h5>\n
Sonu\u00e7 Olarak\u2026<\/h3>\n
Yarg\u0131 mercilerinin kararlar\u0131n\u0131n, konu ba\u015fl\u0131klar\u0131nda ve anahtar kelimelerden bulunabilmelerine de imkan sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015fekilde eri\u015fime a\u00e7\u0131lmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/h5>\n
Kaynak\u00e7a<\/em><\/h3>\n
Kitaplar<\/h4>\n
\n
\n
\n
***<\/h3>\n
\n
\n
S\u00fcreli Yay\u0131nlar Kitap B\u00f6l\u00fcmleri<\/h4>\n
\n
***<\/h3>\n
\n
Ems\u00e2l Kararlar<\/h4>\n
\n
***<\/h3>\n
\n
\u0130nternetten Eri\u015fimler<\/h4>\n
\n
\nDikkat\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/u><\/em>:<\/em><\/h3>\n
\n
\n<\/a>Dipnotlar\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/u>:<\/h4>\n
***<\/h3>\n
***<\/h3>\n