\u201cDisiplin soru\u015fturmas\u0131, kamu g\u00f6revlisinin hizmet i\u00e7inde ve hizmetle ilgili olarak\u201d ihlalleri \u015feklindeki kusurlu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n soru\u015fturulmas\u0131d\u0131r.[1]<\/a> Disiplin soru\u015fturma, i\u015flendi\u011fi iddia edilen disiplin su\u00e7unun ve bunu i\u015fleyen kamu g\u00f6revlisinin, \u015f\u00fcpheye mahal vermeyecek \u015fekilde belirlenmesi i\u00e7in yap\u0131lan delil toplama ve bunlar\u0131 de\u011ferlendirmek sureti ile maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fma us\u00fbl\u00fcd\u00fcr.[2]<\/a><\/p>\n Hukukumuzda i\u015flendi\u011fi iddia edilen bir disiplin su\u00e7unun soru\u015fturulmas\u0131, disiplin amirlerince bizzat veya g\u00f6revlendirecekleri soru\u015fturmac\u0131(lar) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131l\u0131r.[3]<\/a> Disiplin amirinin bizar ara\u015ft\u0131rma ya da soru\u015fturma yetkisini, soru\u015fturma konusunda verilecek kararda bulunmayaca\u011f\u0131 ya da bu kararlar\u0131 onaylama yetkisinin olmad\u0131\u011f\u0131 hallerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak kullanmas\u0131 gerekir.[4]<\/a><\/p>\n Soru\u015fturma, maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmada kat edilmesi gereken ve \u201cmaddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmada nazara al\u0131nacak \u2018maddi sonucu\u2019 i\u00e7eren\u201d ilk a\u015fama ve us\u00fbld\u00fcr. Memura ceza verilmesi ya da verilmemesi kanaatini i\u00e7eren teklifin; \u00a0-ilgili disiplin amirleri ve ya da kurullar\u0131nca usul\u00fcne uygun olarak- karara ba\u011flanmas\u0131 da son a\u015famad\u0131r.<\/p>\n Disiplin cezas\u0131 tesisi eden idari i\u015flemin sebep unsurunu,\u00a0 bu cezay\u0131 gerektiren bir eylemin i\u015flenmi\u015f olmas\u0131 te\u015fkil etmektedir.[5]<\/a> Bu kararla, maddi ger\u00e7ek belirlenmi\u015f; ve soru\u015fturma raporunda var\u0131lan maddi sonu\u00e7tan maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n Soru\u015fturma, bir soru\u015fturmac\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve yetkili makamlarca karara ba\u011flanana kadar s\u00fcren safhad\u0131r. Nitekim, hakk\u0131nda soru\u015fturma raporu d\u00fczenlenmi\u015f bir kimsenin, \u015f\u00fcpheli olarak, ilgili makamca rapora dayan\u0131larak bir karar verilmeden evvel, bir kez daha \u201csavunma\u201ds\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Bu savunma, \u00e7ok \u00f6ncelerden beri s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, \u201cson savunma\u201d[6]<\/a> olarak nitelendirilebilir. Ayr\u0131ca, \u00f6rne\u011fin 7068 say\u0131l\u0131 \u201cGenel Kolluk<\/a> Disiplin H\u00fck\u00fcmleri Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun\u201dun(GKDK\u2019n\u0131n) 26\/son maddesinde; disiplin kurullar\u0131n\u0131n da olayla ilgili inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yapabilece\u011fi belirtilmektedir. Bu hususlar da soru\u015fturman\u0131n karar verilene kadarki safha oldu\u011funu do\u011frulamaktad\u0131r.<\/p>\n Soru\u015fturmac\u0131n\u0131n soru\u015fturmac\u0131 (=muhakkik) taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131p bir rapora ba\u011flanmas\u0131 ve soru\u015fturma ile \u201c\u2018g\u00f6revlendiren\u2019 makama (=disiplin amirine)\u201d sunulmas\u0131 gerekir. Bu raporda \u015f\u00fcphelinin soru\u015fturma konusu su\u00e7u i\u015fleyip i\u015flemedi\u011fi yeterli delillere ba\u011flanarak, kamu davas\u0131ndaki gibi iddia seviyesine getirilmi\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n Genelde benimsenen anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, bir disiplin soru\u015fturmas\u0131na, su\u00e7 te\u015fkil eden fiilin i\u015flendi\u011finin \u201c\u00f6\u011frenilmesi\u201d (=\u0131tt\u0131la\u0131) ile ba\u015flanmas\u0131 gerekir.[7]<\/a> Disiplin su\u00e7unun i\u015flenmi\u015f olabilece\u011fine dair bir ihbar veya haber alma da[8]<\/a> soru\u015fturmay\u0131 ba\u015flatma sebebi olacakt\u0131r.<\/p>\n Alman hukukunda bir disiplin su\u00e7unun i\u015flendi\u011fine dair yeterli \u015f\u00fcphe halinde soru\u015fturma ba\u015flat\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmektedir.[9]<\/a> Bir ba\u015fka bak\u0131\u015f da disiplin soru\u015fturmas\u0131n\u0131n bir disiplin su\u00e7u i\u015flendi\u011fine dair \u015f\u00fcpheyi hakl\u0131 g\u00f6sterecek emarelerin, ipu\u00e7lar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.[10]<\/a><\/p>\n Su\u00e7 i\u015fledi\u011fi \u201ciddia edilen\u201d bir memur hakk\u0131nda disiplin soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan g\u00f6r\u00fc\u015f[11]<\/a> ise; bu konuda kanaatimizce \u201ciddia edilebilirlik\u201d \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde \u201c\u00f6\u011frenme\u201dye yer vermi\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n \u201cMemurlar\u0131n disipline ayk\u0131r\u0131 tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 ile eylemlerinin \u00f6\u011frenilmesinde \u00e7e\u015fitli yollar ve y\u00f6ntemler s\u00f6z konusudur.\u201d[12]<\/a> 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 kanununun (DMK\u2019n\u0131n) 127. maddesinde soru\u015fturma zamana\u015f\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin s\u00fcreleri ba\u015flamalar\u0131nda da; -\u201csu\u00e7un i\u015flendi\u011finin \u00f6\u011frenildi\u011fi tarihten itibaren\u201d[13]<\/a> denmekle;- \u201c\u00f6\u011frenme\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn benimsendi\u011fi m\u00fc\u015fahede edilmektedir.<\/p>\n \u201c\u00d6\u011frenmek\u201d bir konu hakk\u0131nda bilgi sahibi olmak, haber almak, soru\u015fturarak anlamak[14]<\/a> gibi bir\u00e7ok anlama gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla haber al\u0131nan bir disiplin su\u00e7unun i\u015flendi\u011fine ili\u015fkin soru\u015fturma a\u00e7maya ne derece sevk edici oldu\u011fu \u00f6nemlidir.<\/p>\n Lekelenmeme hakk\u0131, ki\u015filerin onurlar\u0131n\u0131 k\u0131racak ya da zedeleyecek bir ithama ya da davran\u0131\u015fa maruz b\u0131rak\u0131lmamas\u0131d\u0131r: Bu hak, ki\u015fileri a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir soru\u015fturmada masumiyetleri bak\u0131m\u0131ndan korudu\u011fu kadar;[15]<\/a> ama \u00f6ncelikle, isnad ve iftiralardan korunmay\u0131 garanti eder.[16]<\/a><\/p>\n Makul bir bak\u0131\u015f ile, \u201csoru\u015fturmay\u0131 gerektirecek derecede yeterli bir \u015f\u00fcphe uyand\u0131rmayan veya \u201cisnad edilebilirlik\u201d seviyesine gelmeyen; bilgi, fiil, veya veriye\u201d dayanmayan hallerde, soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc soru\u015fturma, su\u00e7 i\u015fledi\u011fi iddia edilen ki\u015filer hakk\u0131nda isnad ve ithamlar\u0131n gizli olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p alenile\u015fmesine sebebiyet verebilecek bir ortamd\u0131r.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla, bir memurun hakk\u0131nda makul bir bak\u0131\u015fla hakl\u0131 say\u0131labilecek derecede \u015f\u00fcphe olu\u015fturan bir \u00f6\u011frenme s\u00f6z konusu de\u011filse; veya \u015f\u00fcphe i\u015fledi\u011fi iddia edilen fiilin kendisine isnad edilebilir dereceye gelmemi\u015fse, -soru\u015fturma a\u00e7arak- lekelenmeye sebebiyet verilmemelidir. Makul \u015f\u00fcphe, mahk\u00fbmiyeti beraetten daha az bir ihtimal olsa da;[17]<\/a> bir kimsenin hakk\u0131nda i\u015flem yap\u0131lmas\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lan \u015f\u00fcphedir.<\/p>\n \u201cSoru\u015fturma a\u00e7may\u0131 gerektirip gerektirmeyece\u011fi konusunda belirsizlik olan durumlarda, iddia edilen konular\u0131n ya da sorumlular\u0131n tespiti i\u00e7in(;) soru\u015fturma a\u00e7may\u0131 gerektirecek yeterlikte \u015f\u00fcphenin olup olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u00f6n ara\u015ft\u0131rma da yap\u0131labilmektedir.\u201d[18]<\/a> Bu \u00f6n ara\u015ft\u0131rman\u0131n, engelleyen bir yasal h\u00fck\u00fcm olmad\u0131\u011f\u0131ndan; gizli olarak yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. \u015e\u00fcpheliye y\u00f6neltilen isnatlar\u0131n soru\u015fturma a\u00e7may\u0131 gerektirebilecek derece ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, su\u00e7 \u201c\u00f6\u011frenilmi\u015f\u201d olacak ve soru\u015fturmaya ba\u015flanmas\u0131 gerekecektir.[19]<\/a><\/p>\n Soru\u015fturman\u0131n ara\u015ft\u0131rmadan ayr\u0131lan en \u00f6nemli 2 y\u00f6n\u00fc de konuyu belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olabilir. Buna g\u00f6re, ara\u015ft\u0131rma, soru\u015fturmaya nazaran, s\u0131rf bir disiplin amiri taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 \u015fart olmayan; ve sonucunda disiplin cezas\u0131 verilme(me)sini \u00f6ng\u00f6rmeyen bir i\u015flemdir. Ara\u015ft\u0131rma soru\u015fturma a\u00e7\u0131p a\u00e7mamaya esas olmak \u00fczere yap\u0131lan bir ilk incelemedir. Bu inceleme 4483 say\u0131l\u0131 kamu g\u00f6revlilerinin yarg\u0131lanmas\u0131 usul\u00fcne dair kanunda yer alan -ve memurlar\u0131n hakk\u0131nda yap\u0131lacak- \u00f6n inceleme de\u011fildir.<\/p>\n Madalyonun bir ba\u015fka y\u00fcz\u00fc de, \u015f\u00fcphelinin, hakk\u0131ndaki aleni hale gelmi\u015f iddialara kar\u015f\u0131, bu iddialar\u0131n seviyesi ne olursa olsun \u201caklanma hakk\u0131\u201dn\u0131n olabilece\u011fidir. Bu durumda \u015f\u00fcphelinin, bu hakk\u0131 kapsam\u0131nda ba\u015fvurusuyla ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 ya da soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olabilece\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc; \u201cdisiplin hukukunun memur lehine koruyucu bir i\u015flevi de vard\u0131r.\u201d[20]<\/a><\/p>\n Disiplin i\u015flemleri, \u201cmemuriyet vakar\u0131 ve verimlili\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlalini ortaya koyan nedenler ile(;) memuriyet g\u00f6revinin yap\u0131lmas\u0131nda bozuklu\u011fa yol a\u00e7an etmenlerden memuriyet mesle\u011fini korumaktad\u0131r. Bununla birlikte disiplin hukukunun, (yukar\u0131da da de\u011finildi\u011fi gibi) \u201cmemur lehine koruyucu bir i\u015flevi de vard\u0131r.\u201d[21]<\/a><\/p>\n Soru\u015fturma i\u00e7in gerekli \u015f\u00fcphe derecesini somutla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 yetkisi ile; lekelenmeme hakk\u0131 ve memur g\u00fcvenli\u011fi aras\u0131ndaki dengesinin, bir \u00e7at\u0131\u015fmaya mahal vermeyecek \u015fekilde bulunmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n Bu dengenin bulunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, yukar\u0131da da s\u00f6ylendi\u011fi gibi, bu konuda yasal h\u00fck\u00fcm olmad\u0131\u011f\u0131 da nazara al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; konu hakk\u0131nda i\u00e7tihadi birikime ve k\u0131yas gibi di\u011fer hukuki y\u00f6ntemlere bak\u0131p bir de\u011ferlendirme yapmak gerekecektir.<\/p>\n Ceza muhakemesi hukukunda, yasal h\u00fck\u00fcmler, haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131na \u201cba\u015flamak\u201d i\u00e7in zehap derecesinde bir basit \u015f\u00fcphenin varl\u0131\u011f\u0131 yeterli g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Bu \u015f\u00fcphe, bir kimsenin su\u00e7 i\u015flemedi\u011fi \u015f\u00fcphesinin, su\u00e7 i\u015fledi\u011fine ili\u015fkin \u015f\u00fcpheden \u00e7ok daha a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131; \u201c\u015f\u00fcphelinin su\u00e7lulu\u011fundan \u00e7ok su\u00e7suzlu\u011fu izlenimi uyand\u0131rabilecek\u201d \u015f\u00fcphe derecesidir.[22]<\/a><\/p>\n Bu \u015f\u00fcpheye ula\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra soru\u015fturmaya ba\u015flansa da, \u015f\u00fcpheliye bir isnad\u0131n yap\u0131labildi\u011fi a\u015famaya kadar \u015f\u00fcpheli herhangi bir i\u015fleme tabi tutulmamaktad\u0131r. Haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131n\u0131 iki safhaya ay\u0131rarak inceleyen yazarlar,[23]<\/a> su\u00e7un \u015f\u00fcpheliye isnad edilebilir hale gelmesinden sonraki soru\u015fturmay\u0131 k\u0131sa soru\u015fturma, \u00f6nceki evreyi de ba\u015flang\u0131\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 olarak nitelendirmektedirler. Buna g\u00f6re, \u00f6rne\u011fin \u015f\u00fcphelilerin yakalama ve g\u00f6zalt\u0131na alma gibi i\u015flemlere tabi tutulmalar\u0131, kendilerine bir su\u00e7un isnad edilebilir a\u015famaya gelmesini gerektirmekte; yakalama ve ifade alma s\u0131ras\u0131nda da isnad edilen su\u00e7 belirtilmektedir.<\/p>\n Di\u011fer taraftan, haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131; bu soru\u015fturmadan sonu\u00e7 \u00e7\u0131karan; yani kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131 veren veya kamu davas\u0131 a\u00e7an iddianameye -daha do\u011frusu; bu iddianamenin mahkemeye g\u00f6nderilmesine ve hatta bunun mahkemece kabul\u00fcne- kadar gizli kalmaktad\u0131r. Hatta, soru\u015fturmada; hi\u00e7bir i\u015flem yap\u0131lmadan verilen kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na dair karar soru\u015fturulana, bu gizlilikten dolay\u0131 tebli\u011f bile edilmemektedir.<\/p>\n Yukar\u0131daki adli us\u00fble k\u0131yasen, disiplin soru\u015fturmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u015f\u00fcphe seviyesi hakk\u0131nda bir tespit yapmak gerekirse; soru\u015fturma i\u015flemi i\u00e7in basit \u015f\u00fcpheyi yeterli g\u00f6rmek lekelenmeme hakk\u0131 ve memur g\u00fcvenli\u011fi ilkelerine ayk\u0131r\u0131 olabilir.<\/p>\n Yukar\u0131da s\u00f6ylendi\u011fi gibi haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 hem t\u00fcm\u00fcyle gizli ve hem de ba\u015flang\u0131\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 basit \u015f\u00fcphe ile ba\u015flam\u0131\u015f olmakta; di\u011fer taraftan da isnad edilebilirlik safhas\u0131 ayr\u0131 bir safha olarak da g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Disiplin hukukunda ise b\u00f6yle bir ba\u015flang\u0131\u00e7 soru\u015fturmas\u0131ndan s\u00f6z edilemeyece\u011fi i\u00e7in; soru\u015fturman\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u015f\u00fcphenin, fiilin su\u00e7 te\u015fkil etmesi; ve \u015f\u00fcpheliye bu fiili i\u015fledi\u011fi isnad\u0131n\u0131n y\u00f6neltilebilir seviyeye gelmesi gerekecektir. Daha hafif ve basit dereceli bir \u015f\u00fcphenin varl\u0131\u011f\u0131 halinde ise; konunun soru\u015fturulabilirlik derecesinin tespitine esas olmak \u00fczere ve gizli \u015fekilde ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilecektir.<\/p>\n Sonu\u00e7ta i\u015flendi\u011fi iddia edilen bir disiplin su\u00e7u i\u00e7in soru\u015fturmay\u0131 a\u00e7may\u0131 gerektirecek derecede yeterli \u015f\u00fcphe; veya bir disiplin su\u00e7u i\u015fledi\u011finin, \u015f\u00fcphelisine isnad edilebilir derecede \u015f\u00fcpheyi tevlit etmesi (\u2248do\u011furmas\u0131) gerekmelidir.<\/p>\n \u0130snad edilebilirlik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcne g\u00f6re \u015f\u00fcphenin; \u015f\u00fcpheliye su\u00e7 i\u015fledi\u011fine ili\u015fkin iddialar\u0131n isnad olarak y\u00f6neltilebilir seviyede ciddiyet kespetmesi (=kazanmas\u0131, \u2248i\u00e7ermesi, ihtiva etmesi) gerekmektedir.<\/p>\n Bir kimseyi \u015f\u00fcpheli addetmeye yetmeyecek iddialar\u0131n \u015f\u00fcpheliye su\u00e7 i\u015flemi\u015f olabilece\u011fi \u015feklinde isnada konu edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse; iddialar\u0131n isnad seviyesine gelip gelmedi\u011fi, eldeki basit \u015f\u00fcpheye dayanarak gerekirse gizli yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rmayla anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Su\u00e7un soru\u015fturulmas\u0131n\u0131 gerektirecek derecede yeterli \u015f\u00fcphe ili\u015fkin se\u00e7enekte ise, \u015f\u00fcpheli hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7may\u0131 hakl\u0131 k\u0131lacak iddialar\u0131 i\u00e7eren mak\u00fbl bir \u015f\u00fcphe aranmal\u0131d\u0131r. \u015e\u00fcphenin basit d\u00fczeyde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi halinde bu se\u00e7enekte de yukar\u0131da an\u0131lan \u015fekilde ve gerekirse gizli ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin sadece soyut ama tutarl\u0131 bir duyum derecesindeki \u00f6\u011frenmeler ile \u015f\u00fcphelisi belirlenemeyen su\u00e7lar, soru\u015fturma yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmamas\u0131na ili\u015fkin bir kanaate varmak \u00fczere \u201cara\u015ft\u0131rma\u201d konusu olabilecektir. Ama, s\u0131rf \u015f\u00fcphelinin zarar g\u00f6rmesi gibi sebeplerle yap\u0131ld\u0131klar\u0131, ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmadan da anla\u015f\u0131lan iddia, itham veya ihbarlar hakk\u0131nda i\u015fleme gerek olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, mevzuuna muhalif i\u015flemler bat\u0131l olup; burada ara\u015ft\u0131rman\u0131n olmas\u0131 gereken amac\u0131 ve konusuna muhalif durum olu\u015fturacakt\u0131r.[24]<\/a> Fakat herhangi bir i\u015fleme gerek g\u00f6r\u00fclemeyebilecek olan bu se\u00e7enekte, takdir yetkisi hakl\u0131 ve ikna edici gerek\u00e7elere ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Disiplin su\u00e7u i\u015fledi\u011fi iddia edilen bir ki\u015fiye isnad edilebilir; ya da soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lacak -yeterli \u015f\u00fcpheyi i\u00e7eren- bir iddian\u0131n mevcudiyeti(=\u00f6\u011frenilmesi), soru\u015fturma a\u00e7may\u0131 gerektirecektir.[25]<\/a><\/p>\n Soru\u015fturman\u0131n -bunun i\u00e7in- yeterli \u015f\u00fcpheye ra\u011fmen a\u00e7\u0131lmamas\u0131 s\u00f6z konusu olmamal\u0131d\u0131r. DMK\u2019n\u0131n yukar\u0131da de\u011finilen 127. maddesinde ve \u00f6zel kanunlarda -\u00f6rne\u011fin GKDK\u2019n\u0131n 29. maddesinde- soru\u015fturmalara ba\u015flama i\u00e7in \u00f6\u011frenme ile ba\u015flayan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcreler \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunlara bak\u0131nca, soru\u015fturman\u0131n soru\u015fturma zaman a\u015f\u0131m\u0131na u\u011framas\u0131na meydan vermeyecek s\u00fcre i\u00e7inde hangi tarihte a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131na dair bir takdir yetkisi olabilir.<\/p>\n Hakk\u0131nda su\u00e7 i\u015fledi\u011fine ili\u015fkin basit \u015f\u00fcphenin mevcut oldu\u011fu ki\u015filer hakk\u0131nda ya da i\u015flenen su\u00e7un \u015f\u00fcphelilerinin belirlenemedi\u011fi hallerde; yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rma raporunun soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 ya da a\u00e7\u0131lmamas\u0131 kanaatini i\u00e7eren talebe yer verilmelidir. G\u00f6revlendirme emrinde soru\u015fturmaya gerek olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi hususu yer almal\u0131d\u0131r. Raporda var\u0131lan sonu\u00e7 yani talep, soru\u015fturma a\u00e7(ma)makta takdir yetkisinin objektif, hukuka; toplumun ve \u015f\u00fcphelinin hukuki yararlar\u0131na ve hizmet gereklerine daha uygun kullan\u0131lmas\u0131na vesile olacakt\u0131r.<\/p>\n Bu arada ara\u015ft\u0131rma yapmay\u0131 gerektirecek ama soru\u015fturma i\u00e7in yeterli olmayacak \u201c\u015f\u00fcphe\u201dli durumlarda, ara\u015ft\u0131rma yap(t\u0131r)mama \u015feklinde “takdir yetkisi”nden bahsedilemez. \u00d6rne\u011fin, GKDK\u2019da (m. 14) disiplin amirinin, \u201colay\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fine kanaat getirirse\u201d kullanabilece\u011fi yetkide \u201ckanaat\u201d; makul ve objektif bir bak\u0131\u015fla ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli olabilecek basit \u015f\u00fcphe halinde ara\u015ft\u0131rma bile yap(t\u0131r)mamas\u0131 \u015feklinde kullan\u0131lamaz. AYM, karar\u0131nda[26]<\/a> disiplin amirlerinin, GKDK\u2019n\u0131n bu h\u00fckm\u00fcn\u00fc; re\u2019sen ceza verirken bile soru\u015fturma a\u00e7malar\u0131n\u0131n ve savunma almalar\u0131n\u0131n gereklili\u011fine ili\u015fkin olarak ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Yoksa ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmamas\u0131na ili\u015fkin mutlak bir takdir yetkisinin varl\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131nda ele almam\u0131\u015f ve bu y\u00f6nden Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k denetimi yapmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n DMK\u2019n\u0131n 127. maddesinde memuriyetten \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren su\u00e7un \u00f6\u011frenildi\u011fi tarihten itibaren 6, di\u011fer cezalar\u0131 gerektiren eylemlerin \u00f6\u011frenildi\u011fi tarihten itibaren de 1 ay i\u00e7inde disiplin soru\u015fturmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015f; bu konuda hi\u00e7bir makam ve kademeye, aksi y\u00f6nde yetki kullanabilmeye ili\u015fkin takdir yetkisi tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 tespitleri, \u00f6zel kanunlarda, \u00f6rne\u011fin GKDK\u2019n\u0131n 29. maddesinde yer alan h\u00fck\u00fcmler i\u00e7in de yapmak gerekmektedir.<\/p>\n Bu h\u00fck\u00fcmler zamanla ve i\u00e7erikle (konumuzda \u201c\u00f6\u011frenme\u201dyle) mukayyet (=kay\u0131tl\u0131, \u2248s\u0131n\u0131rl\u0131) a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlenmi\u015f \u015fekilde mutlak ve muhkem (\u2248a\u00e7\u0131k, belirli) nitelikleriyle; kapsamlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalacak alternatifleri uygulanamaz b\u0131rakacaklard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, mutlak, muhkem ve mukayyet i\u00e7erikli h\u00fckm\u00fcn, kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndakileri zikretmemi\u015f say\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin tahsis[27]<\/a> ilkesi bunu gerektirir.[28]<\/a><\/p>\n Bir konuda disiplin amirinin ya da atamaya yetkili amirin (\u00f6rne\u011fin, GKDK, m. 14\u2019e g\u00f6re) olay\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine kanaat getirmesi halinin; ara\u015ft\u0131rmay\u0131 gerektirecek yeterlilikte basit bir \u015f\u00fcphe halinde bundan vazge\u00e7emeyece\u011fi \u015feklinde anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Zira:<\/p>\n Bir i\u015flemde maksat ve mana muteberdir. Tabirin hususiyeti (\u2248\u201c\u00f6zel\u201dli\u011fi, istisnai anlam\u0131) (itibar\u0131 gerektirecek vurgu olmad\u0131k\u00e7a) muteber de\u011fildir. Kuralda as\u0131l olan hakikattir; o kural\u0131n hakiki anlam\u0131d\u0131r.[29]<\/a> Bu anlam, de\u011fi\u015fik se\u00e7eneklerle bertaraf edilemedi\u011fi hallerde bu hakikat nazar\u0131nda yorum yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n Ayr\u0131ca, tam anla\u015f\u0131lamayan (=m\u00fccmel) h\u00fckm\u00fcn kapsam\u0131 g\u00fcdebilece\u011fi maksad\u0131na g\u00f6re anlamland\u0131r\u0131l\u0131r.[30]<\/a>\u00a0 Buna g\u00f6re, ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131na kanaat getirme esas ve kamu hizmetlerinin g\u00fcvencesi oldu\u011fundan; ara\u015ft\u0131rma yap(t\u0131r)\u0131lmamas\u0131na y\u00f6nelik aksi kanaat, “ancak hukuka uygun hal ve \u015fartlara ba\u011fl\u0131” istisnad\u0131r.<\/p>\n -DMK\u2019n\u0131n 124. maddesinde kamu hizmetlerinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fi hallerde- \u00f6ng\u00f6r\u00fclen disiplin su\u00e7 ve cezalar\u0131, DMK\u2019n\u0131n 125. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu yasal h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re, “soru\u015fturmay\u0131 a\u00e7mak gerekip gerekmeyece\u011fini tespit i\u00e7in” bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 kanunun uygulanmas\u0131 anlam\u0131nda bir “g\u00f6rev” addedilebilir.<\/p>\n Kamu hizmetlerinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi amac\u0131yla kanunlarda, (\u00f6rne\u011fin DMK\u2019n\u0131n 124. ve 125. maddelerinde) \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezalar\u0131 gerektiren su\u00e7lar i\u00e7inde; g\u00f6revi ihmal, g\u00f6revin gere\u011fi gibi yerine getirilmemesi gibi fiiller vard\u0131r. Bu hal, disiplin amirlerine, i\u015flendi\u011fi \u00f6\u011frenilen disiplin su\u00e7u konusunda soru\u015fturma; ya da -ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131rmay\u0131 gerektirecek yeterlikte \u015f\u00fcphe halinde- soru\u015fturma a\u00e7\u0131p a\u00e7mamay\u0131 takdir etmek \u00fczere- ara\u015ft\u0131rma yap(t\u0131r)ma -yetkisini kullanma- g\u00f6revini y\u00fcklemi\u015f olur.<\/p>\n Disiplin hukukunun amac\u0131, memurlara, \u00fcstlendikleri g\u00f6revleri gere\u011fi gibi yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 (-aksi hali de \u00f6nleyici-) bir uyar\u0131; ayn\u0131 zamanda kamu hizmetlerinin gere\u011fi gibi i\u015fledi\u011fine dair g\u00fcven olu\u015fturmakt\u0131r.[31]<\/a><\/p>\n Disiplin hukuku, kamu personelinin g\u00f6revlerinde daha dikkatli olmalar\u0131n\u0131, g\u00f6revlerini hassasiyetle yerine getirmelerini; memurlar\u0131n kanunlara uymalar\u0131n\u0131 ve \u201c\u00fcst\u201dlerinin hukuka uygun emirlerini yerine getirmelerini sa\u011flar.[32]<\/a><\/p>\n Disiplin hukuku, memurlar\u0131n -isnad ve iftiralardan korunmalar\u0131 anlam\u0131nda- lekelenmeme ve aklanma haklar\u0131n\u0131 temin eder. Memur g\u00fcvenli\u011finin de bunun garant\u00f6r\u00fc olaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenmelidir. Disiplin eylemleri ve bunlar i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezalar\u0131n kanunda \u00f6nceden g\u00f6sterilmesi de, memur g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamada \u00f6nemli bir etkendir.[33]<\/a><\/p>\n Hukukumuzda kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda, i\u015fledikleri bir disiplin su\u00e7u iddias\u0131ndan dolay\u0131, soru\u015fturma yap\u0131lmadan bir ceza verilemez. \u0130ster ceza vermeye yetkili kurullar; ister re\u2019sen (=do\u011frudan do\u011fruya) disiplin amirleri savunma hakk\u0131 tan\u0131mad\u0131klar\u0131 kimselere ceza veremezler.<\/p>\n Savunma almak asl\u0131nda soru\u015fturma yapmay\u0131 gerektirir. Anayasa Mahkemesinin (AYM\u2019nin) GKDK\u2019n\u0131n 14. maddesi ba\u011flam\u0131nda verdi\u011fi bir karar g\u00f6re: \u201cdisiplin amirine disiplin soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7madan disiplin cezas\u0131 verme yetkisi tan\u0131mas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.\u201d[34]<\/a><\/p>\n “Soru\u015fturmac\u0131 tayin edilmek suretiyle\u00a0soru\u015fturma<\/a>\u00a0raporu d\u00fczenlenmeden,\u00a0disiplin<\/a>\u00a0amiri taraf\u0131ndan ilgilinin ifadesi ve savunmas\u0131 al\u0131narak\u00a0disiplin<\/a>\u00a0ceza<\/a>s\u0131 verilmesinde hukuka uyarl\u0131k bulunmamaktad\u0131r.”[35]<\/a> \u201c\u00dcst\u00a0disiplin<\/a>\u00a0amirince\u00a0soru\u015fturma<\/a>c\u0131 tayin edilmeden ve usul\u00fcne uygun bir\u00a0soru\u015fturma<\/a>\u00a0yap\u0131lmadan do\u011frudan savunma al\u0131narak verilen\u00a0disiplin<\/a>\u00a0ceza<\/a>s\u0131nda yukar\u0131da an\u0131lan mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine uyarl\u0131k bulunmamaktad\u0131r.”[36]<\/a><\/p>\n Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n soru\u015fturma a\u00e7madan, sadece savunma alarak, disiplin cezas\u0131na h\u00fckmedilmesini hukuka uygun bulan kararlar\u0131;[37]<\/a> savunman\u0131n disiplin amirlerince bizzat al\u0131nmas\u0131 halinde kabul edilebilir. Bu halde de ba\u015fvurulacak bir bilirki\u015fi, ke\u015fif, tan\u0131k ya da belge gibi delil vas\u0131tas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 da anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu halde dahi tecziye(=cezaland\u0131rma) i\u00e7in, disiplin amirince usul\u00fcne uygun \u015fekilde son savunma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n \u201cSavunma almak\u201dtan maksat, soru\u015fturulan ki\u015finin kendisine isnad edilen su\u00e7lamaya kar\u015f\u0131 savunmas\u0131n\u0131 almak de\u011fildir.[38]<\/a> Bundan farkl\u0131 olarak, soru\u015fturulan\u0131n hakk\u0131nda d\u00fczenlenen dosyan\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 fezlekede(=raporda) -ceza tayinine mahal olmad\u0131\u011f\u0131 ya da eyleme uyan ceza ile tecziye- teklifine kar\u015f\u0131, savunma yani bizim deyimimizle \u201cson savunma\u201d[39]<\/a> almakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, DMK\u2019n\u0131n ya da GKDK gibi kanunlara g\u00f6re kamu makamlar\u0131nda resen verilecek cezalar i\u00e7in de \u201cson savunma\u201d almak ve dolay\u0131s\u0131yla soru\u015fturma zorunlu olacakt\u0131r.<\/p>\n \u201cSoru\u015fturma yap\u0131lmadan disiplin cezas\u0131 verilmesinin, cezan\u0131n hukuka uygunlu\u011funu denetleyecek olan yarg\u0131 mercilerinin i\u015fini zorla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131;\u201d s\u00f6ylenebilir. B\u00f6yle bir hal de, Anayasan\u0131n disiplin kararlar\u0131n\u0131n yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin 129. maddesi h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u015flevsiz k\u0131lacakt\u0131r.[40]<\/a><\/p>\n Memurlar\u0131n bir disiplin su\u00e7u i\u015flediklerinin<\/a> \u00f6\u011frenilmesi halinde, yetkili disiplin amirlerince ya da disiplin kurullar\u0131nca; fiilin, kanunlarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir disiplin cezas\u0131 ile tecziyesine(=cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na) ya da beraate karar verilmesine esas olacak bir disiplin soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131l\u0131r. Her ne kadar baz\u0131 yarg\u0131 kararlar\u0131nda aksi benimsenmi\u015fse de, bir disiplin soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmadan, bilhassa memurun “son savunmas\u0131” al\u0131nmadan disiplin cezas\u0131 verilemez.<\/p>\n Disiplin su\u00e7u te\u015fkil eden bir eylemin i\u015flendi\u011fine dair her \u201c\u00f6\u011frenme\u201dnin soru\u015fturma a\u00e7may\u0131 gerektirmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesi; soru\u015fturma ile alenile\u015fen iddia ve ithamlar\u0131n memur g\u00fcvenli\u011fi ve lekelenmeme hakk\u0131<\/a> kadar, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fine sayg\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131 da ihlal edebilir. \u00d6\u011frenmenin derecesinin tespitinde, kamu hizmetlerinin yasal gerekler uygun g\u00f6r\u00fclmesi; toplumun memurlara g\u00fcven duygusunun sars\u0131lmamas\u0131; ve kurumsal d\u00fczenin sa\u011flanmas\u0131 gibi fakt\u00f6rler, yukar\u0131da zikredilen hususlarla birlikte g\u00f6zetilmelidir.<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, k\u0131smen de olsa k\u0131yaslayabilece\u011fimiz haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 \u00fczerinden s\u00f6yleyecek olursak<\/a>; \u201c\u00f6\u011frenme\u201dnin, soru\u015fturmay\u0131 a\u00e7maya yeterli olacak \u015f\u00fcphe derecesine ula\u015fmas\u0131<\/a> gerekmektedir. Bunun tam olarak somut \u015fekilde belirlenmesi m\u00fcmk\u00fcn olmamakla birlikte; \u015f\u00fcpheliye bir disiplin su\u00e7u i\u015fledi\u011fine ili\u015fkin isnad\u0131n “y\u00f6neltilebilir” hale geldi\u011fi a\u015fama, soru\u015fturmay\u0131 gerektirecek \u00f6\u011frenme a\u015famas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131nda da ifade alma, yakalama, g\u00f6zalt\u0131na alma gibi koruma tedbirlerinin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u015f\u00fcpheliye isnad edilen su\u00e7 s\u00f6ylenmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla makul ve objektif bir bak\u0131\u015fla isnad edilebilir olan ve soru\u015fturma a\u00e7may\u0131 gerekli k\u0131lacak hakl\u0131 sebeplerin varl\u0131\u011f\u0131 halinde; makul \u015f\u00fcpheye ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmakla soru\u015fturma a\u00e7ma zaman\u0131 ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n Ancak konunun bu derecede y\u00fcksek yeterlilikte bir \u015f\u00fcphe veya isnad edilebilirlik i\u00e7ermemesi halinde, \u015f\u00fcphelinin bulunmas\u0131 ya da \u015f\u00fcphelinin haklar\u0131na hukuksuz m\u00fcdahale etmeden, \u00f6n bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131rmak gerekebilir. Bu ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in de, ara\u015ft\u0131rmay\u0131 hakl\u0131 k\u0131lan makul sebepler ve \u015f\u00fcpheler<\/a> bulunmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in \u00f6\u011frenme derecesi ise, haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131nda oldu\u011fu gibi; -beraatin, tecziyeden(=cezaland\u0131rmadan) daha fazla kuvvetle muhtemel oldu\u011fu hallere ili\u015fkin olan- basit \u015f\u00fcphe yeterli<\/a> g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n Disiplin amirleri ya da di\u011fer yetkili makamlar\u0131n soru\u015fturma ya da ara\u015ft\u0131rma yap(t\u0131r)malar\u0131, yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz \u015fartlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde bir takdir yetkisi de\u011fil; ba\u011fl\u0131 yetkidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu hal ve \u015fartlara uygun olan durumlarda ilgili i\u015flemi yap(t\u0131r)mak yetkisini kullanmak, bir “g\u00f6rev”dir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6rev mevzuat\u0131n memurlardan yap\u0131lmas\u0131n\u0131\u00a0 istedi\u011fi konulard\u0131r.<\/p>\n DMK\u2019n\u0131n 127. maddesi, soru\u015fturma i\u00e7in “\u00f6\u011frenme” k\u0131stas\u0131n\u0131(=\u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc) esas alm\u0131\u015f ve bu k\u0131stas\u0131n mevcudiyeti halinde soru\u015fturma a\u00e7may\u0131mecburi k\u0131lm\u0131\u015f; takdire b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 kanunun (124. maddesi atf\u0131yla) 125. maddesinde yer alan disiplin su\u00e7lar\u0131 i\u00e7inde, yetkisini kullanmayan makamlar\u0131n g\u00f6revlerini yapmam\u0131\u015f olacaklar\u0131na ili\u015fkin hususlar da bulunmaktad\u0131r. Bir konuda disiplin su\u00e7u i\u015flendi\u011fi ama bunun soru\u015fturma a\u00e7ma \u015fart\u0131 derecesinde y\u00fcksek \u015f\u00fcphe i\u00e7ernedi\u011fi “g\u00f6r\u00fclen” duyumlar\u0131n; ara\u015ft\u0131rmay\u0131 gerektirecek basit \u015f\u00fcpheyi i\u00e7ermeleri halinde, durumun “ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131” yetkisini kullanmak da bir g\u00f6revdir.<\/p>\n Nihayetinde memurlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, lekelenmeme hakk\u0131 gibi haklar itibar\u0131yla hakk\u0131nda bir k\u0131s\u0131m isnadlar olan (memur) \u015f\u00fcphelinin, aklanma hakk\u0131n\u0131 kullanabilmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma ya da soru\u015fturma talep edebilece\u011fi de unutulmal\u0131d\u0131r. Kald\u0131 ki memurlara \u201cson savunma\u201d hakk\u0131 tan\u0131nmadan ceza verilemeyece\u011fi gibi; -emsal yarg\u0131 kararlar\u0131nda da genelde kabul edildi\u011fi \u00fczere,- soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmadan savunma al\u0131namaz ve ceza da verilemez.<\/p>\n <\/p>\n Yazar: Prof. Dr. R. Cengiz Derdiman, e posta: rderdiman@hukukiyaklasim.com<\/p>\n <\/p>\n 1-)\u00a0 Bu makalenin, yasalara uygun \u015fekilde kaynak g\u00f6sterilip at\u0131f yap\u0131larak kullan\u0131lmas\u0131 hari\u00e7, r\u0131zam\u0131z ve iznimiz al\u0131nmadan ba\u015fka yerlerde yay\u0131mlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak isteriz. Bu hususta Yasal Uyar\u0131<\/a> sayfas\u0131n\u0131 da kontrol edebilirsiniz.<\/p>\n 2-) Bu makaleye at\u0131f yap\u0131lmas\u0131 halinde:<\/p>\n R. Cengiz Derdiman, \u201c<\/em>Disiplin Soru\u015fturmas\u0131nda Yeterli \u015e\u00fcphe\u201d, <\/em>Hukuki Yakla\u015f\u0131m Sitesi,<\/em> \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. Eri\u015fim Tarihi: ..\/..\/20..<\/p>\n \u015eeklinde kaynak g\u00f6sterilmesi gerekmektedir.<\/p>\n 3-) \u0130znimiz ve r\u0131zam\u0131z al\u0131nmas\u0131 kayd\u0131yla di\u011fer kullan\u0131mlarda da mutlaka:<\/p>\n Kaynak:\u00a0 R. Cengiz Derdiman,\u00a0 \u201c<\/em>Disiplin Soru\u015fturmas\u0131nda Yeterli \u015e\u00fcphe\u201d, <\/em>Hukuki Yakla\u015f\u0131m Sitesi<\/em>, <\/em>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. Eri\u015fim Tarihi: ..\/..\/20..<\/p>\n \u015eeklinde kaynak g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n <\/p>\n [1] \u00a0\u00a0\u00a0 Derdiman, R. Cengiz, \u0130dare Hukuku, <\/em>5. Bask\u0131, Akt\u00fcel Yay\u0131nlar\u0131, Bursa, 2015, s. 424.<\/p>\n [2]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Benzer tan\u0131mlar i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: Livanelio\u011flu,\u00a0 \u00d6mer As\u0131m, Memur Disiplin Hukuku<\/em> T\u00fcrk Hukuk Enstit\u00fcs\u00fc yay\u0131n\u0131, Ankara, 2003, s. 66; Aslan, Zehreddin-Alt\u0131nda\u011f, Halil, Memurlar\u0131n Disiplin ve Ceza Soru\u015fturmas\u0131,<\/em> Se\u00e7kin yay\u0131nlar\u0131 Ankara, 2018, s. 83; Dilek, s. 43.<\/p>\n [3]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Bak\u0131n\u0131z: Dilek, Muzaffer, \u201cDisiplin Hukukunun ve Disiplin Soru\u015fturmas\u0131n\u0131n Temel Esaslar\u0131\u201d, T\u00fcrk \u0130dare Dergisi<\/em>, y\u0131l: 71, haziran 1999, say\u0131: 423, ss: 47-64, s. 43.<\/p>\n [4]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Bu, \u201csoru\u015fturan, iddia eden ayn\u0131z zamanda karar veren olamaz\u201d ilkesine ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r. Bu makamlar disiplin kurullar\u0131n\u0131n kararlar\u0131n\u0131 onaylama yetkilerini; kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a kendilerine verildi\u011fi ve soru\u015fturan \u201c\u00fcst\u201d\u00fcn karar\u0131n\u0131 alt makam denetleyemez ilkesi gere\u011fince, alt makamlara da devredemezler.\u00a0 B\u00f6yle bir hukuksuzlu\u011fa sebebiyet vermemek i\u00e7in disiplin kurulu kararlar\u0131n\u0131 onaylayacak makamlar\u0131n soru\u015fturma yapmalar\u0131\/a\u00e7malar\u0131 hukuken kabul edilemez.<\/p>\n [5]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Onar, S\u0131dd\u0131k Sami, \u0130dare Hukukunun Umumi Esaslar\u0131<\/em>, cilt: 2,\u00a0 3. Bask\u0131, \u0130smail Akg\u00fcn Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1966, s. 1191.<\/p>\n [6]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Derdiman, R. Cengiz, T\u00fcrkiye \u0130daresinin Hukuksal Y\u00f6n\u00fc ve Yap\u0131s\u0131 cilt: 2<\/em>, Alfa Akt\u00fcel Yay\u0131nlar\u0131, Bursa, 2004, s. 149, 151.<\/p>\n [7]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Ayn\u0131 kanaat: Sancakdar, O\u011fuz, Disiplin Yapt\u0131r\u0131m\u0131 Olarak Devlet Memurlu\u011fundan \u00c7\u0131karma<\/em>, Yetkin Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2001, s. 253; \u00c7a\u011flayan, Ramazan, \u0130dare Hukuku Dersleri<\/em> Temel Bilgiler,<\/em> 5. Bask\u0131, Adalet Yay\u0131nlar\u0131, Ankara,2018, s. 300.<\/p>\n [8]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Kucsko-Stadlmayer, Gabriele, Das Disziplinarrecht der Beamten<\/em>, 4., aktualisierte Auflage, Springer-Verlag, Wien, 2010, s. 425.<\/p>\n [9]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Sancakdar, O\u011fuz-Tepe, \u0130lker, \u201cAlman Federa L Disiplin Kanunu V E \u0130dari Disiplin Soru\u015fturmalar\u0131n\u0131n Temel Esaslar\u0131\u201d \u0130stanbul \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Mecmuas\u0131<\/em>, y\u0131l: 2011 cilt: 69, say\u0131:1-2, ss: 251-272, s. 266.<\/p>\n [10]<\/a> \u00a0\u00a0 Eckstein, \u00a0Christoph<\/a>, \u201cDas materielle Disziplinarrecht\u201d, Landesdisziplinarrecht Baden-W\u00fcrttemberg<\/em>\u00a0 (Dieter von Alberti, Beate Burr, J\u00f6rg D\u00fcsselberg, Christoph Eckstein, Carol Nonnenmacher, Stefan Wahlen), W. Kohlhammer verlag, Stuttgart, 2012, s. 2.<\/p>\n [11]<\/a> \u00a0\u00a0 Aky\u0131lmaz, Bahtiyar-Sezginer, Murat-Kaya, Cemil, T\u00fcrk \u0130dare Hukuku<\/em>, 9. Bask\u0131, Sava\u015f yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2018, s. 690; Bozkurt, \u00d6mer-Ergun, Turgay, Kamu Y\u00f6netimi S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, <\/em>2. Bask\u0131, T\u00fcrkiye ve Orta Do\u011fu Amme \u0130daresi Enstit\u00fcs\u00fc Yay\u0131n\u0131, Ankara,2008, s. 223.<\/p>\n [12]<\/a> \u00a0\u00a0 Dilek, s. 44.<\/p>\n [13]<\/a> \u00a0\u00a0 G\u00fcnday, Metin, \u0130dare Hukuku,<\/em> 10. Bas\u0131, \u0130maj Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2011, s. 632.<\/p>\n [14]<\/a> \u00a0\u00a0 Ayverdi, \u0130lhan, Misalli B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck<\/em>, Kubbealt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2010, s. 961.<\/p>\n [15]<\/a> \u00a0\u00a0 G\u00fcls\u00fcn, Ramazan, \u201c\u0130nsan Onuru Ve Lekelenmeme Hakk\u0131\u201d,\u00a0 <\/strong>Internat\u0131onal Journal Of\u00a0 Legal Progress, <\/em>\u00a0Volume: 1 Year: 2015 Number: 2, s. 26; Kara, Ey\u00fcp, \u201cLekelenmeme Hakk\u0131\u201d, Adalet Dergisi <\/em>y\u0131l: 2012, say\u0131: 43, ss: 257-266, s. 257.<\/p>\n [16]<\/a> \u00a0\u00a0 Buna g\u00f6re yap\u0131lacak bir soru\u015fturman\u0131n makul s\u00fcrede bitirilmemesi bile lekelenmeme hakk\u0131n\u0131 ihlal eder. \u00d6rne\u011fin: Yarg\u0131tay 13. Ceza Dairesinin 02.02.2012 tarihli ve esas: 2011\/27923 karar: 2012\/2008 say\u0131l\u0131 karar\u0131; Yarg\u0131tay 2. Ceza Dairesinin 12.12.2016 tarihli ve esas: 2016\/19587, karar: 2016\/16819 say\u0131l\u0131 karar\u0131.<\/p>\n [17]<\/a> \u00a0\u00a0 Derdiman, R. Cengiz, \u201cCeza Muhakemesinde \u0130spat Kavram\u0131 ve Kapsam\u0131\u201d Bursa Barosu Dergisi<\/em><\/a>, y\u0131l: 44, Eyl\u00fcl 2019, say\u0131: 109,\u00a0 s. 75<\/p>\n [18]<\/a> \u00a0\u00a0 Derdiman, \u0130dare Hukuku,<\/em> s. 424. Daha sonraki yay\u0131nlarda benzer g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u00e7in\u00a0 bak\u0131n\u0131z \u00f6rne\u011fin: Aslan-Alt\u0131nda\u011f, s. 99, 100.<\/p>\n [19]<\/a> \u00a0\u00a0 Soru\u015fturma a\u00e7mak i\u00e7in su\u00e7un \u00f6\u011frenildi\u011fi tarihten itibaren kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc soru\u015fturma zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcrelerinin ge\u00e7irildi\u011fi iddias\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fmamak i\u00e7in; bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n, soru\u015fturma zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcrelerinden \u00f6nce, -gerekti g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n verecek \u015fekilde ve s\u00fcrede- bitirilmesi uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n [20]<\/a> \u00a0\u00a0 Sancakdar-Tepe, \u00a0s. 256.<\/p>\n [21]<\/a> \u00a0\u00a0 Sancakdar-Tepe, \u00a0s. 256.<\/p>\n [22]<\/a> \u00a0\u00a0 Derdiman, \u201cCeza Muhakemesinde \u0130spat Kavram\u0131 ve Kapsam\u0131\u201d, s. 74.<\/p>\n [23]<\/a> \u00a0\u00a0 Kunter, Nurullah, Ceza Muhakemesi Hukuku<\/em>, 9. Bask\u0131, Yaylac\u0131k Matbaas\u0131, \u0130stanbul 1989, s. 764 ve devam\u0131; Kunter, Nurullah- Yenisey, Feridun-Nuho\u011flu, Ay\u015fe, Ceza Muhakemesi Hukuku<\/em>, 16. Bask\u0131, Beta yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2007, s. 1166.<\/p>\n [24]<\/a> \u00a0\u00a0 Bigiyef, Musa Carullah, Kav\u00e2id-i F\u0131kh\u0131yye, \u0130slam Hukukunun Genel \u0130lkeleri<\/em>, Yay\u0131na Haz\u0131rlayan: Ferhat Koca, Ankara Okulu yay\u0131n\u0131, Ankara, 2018, s. 220.<\/p>\n [25]<\/a> \u00a0\u00a0 Ayn\u0131 y\u00f6nde: \u00c7a\u011flayan, 300.<\/p>\n [26]<\/a> \u00a0\u00a0 AYM\u2019nin11\/4\/2019 tarihli ve esas: 2019\/8 Karar: 2019\/26 say\u0131l\u0131 karar\u0131, \u00a7 15, 19.<\/p>\n [27]<\/a> \u00a0\u00a0 Yaz\u0131r, Muhammed Hamdi, Alfabetik \u0130slam Hukuku ve F\u0131k\u0131h Ist\u0131lahlar\u0131\u00a0Kamusu,<\/em> cilt: 5, Eser Ne\u015friyat \u0130stanbul, 1997, s. 195.<\/p>\n [28]<\/a> \u00a0\u00a0 Bak\u0131n\u0131z: Sava Pa\u015fa, \u0130sl\u00e2m Hukuk Nazariyat\u0131 Hakk\u0131nda Bir Et\u00fcd II<\/em>, Yeni Matbaa, Ankara, 1955, s. 133 ve devam\u0131; B\u00fcy\u00fck Haydar Efendi, Usul-i F\u0131k\u0131h Dersleri<\/em>, 2. Bas\u0131l\u0131\u015f, \u00dc\u00e7dal Ne\u015friyat, \u0130stanbul (tarihsiz), s. 261. Zikredilmi\u015fi tahsis; kuralda ihsas olunmayan(=\u00f6zel olarak belirtilmeyen) hususlar\u0131n zikredilmemi\u015f say\u0131laca\u011f\u0131 anlam\u0131ndaki ilke, Hanefi F\u0131kh\u0131nda \u201ctahsis\u00fc\u015f\u015fey-i bizzikr<\/em>\u201d (B\u00fcy\u00fck Haydar Efendi, s. 261) olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n [29]<\/a> \u00a0\u00a0 Bigiyef, s. 137, 142.<\/p>\n [30]<\/a> \u00a0\u00a0 Berki, Ali Himmet, Hukuk Mant\u0131\u011f\u0131 ve Tefsir, <\/em>G\u00fcney Matbaac\u0131l\u0131k ve Gazetecilik T.A.O., Ankara, 1948, s. 52.<\/p>\n [31]<\/a> \u00a0\u00a0 Eckstein, \u00a0s. 1<\/p>\n [32]<\/a> \u00a0\u00a0 Akg\u00fcner, Tayfun, Kamu Personel Y\u00f6netimi<\/em>, 6. Bas\u0131m, Der Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2014, s. 249.<\/p>\n [33]<\/a> \u00a0\u00a0 Bak\u0131n\u0131z: Tutum, Cahit, Personel Y\u00f6netimi<\/em>, T\u00fcrkiye ve Ortado\u011fu Amme \u0130daresi Enstit\u00fcs\u00fc Yay\u0131n\u0131, Ankara, 1976, s. 206 ve devam\u0131.<\/p>\n [34]<\/a> \u00a0\u00a0 AYM\u2019nin 11\/4\/2019 tarihli ve esas: 2019\/8 Karar: 2019\/26 say\u0131l\u0131 karar\u0131 \u00a7 15, 17.<\/p>\n [35]<\/a> \u00a0\u00a0 D 10. D\u2019nin e: 1987\/2100, k: 1989\/2239 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (http:\/\/www.temsen.org.tr,\u00a0 04.01.2015), nakleden: Derdiman, \u0130dare Hukuku, <\/em>s. 163; Dan\u0131\u015ftay 8. Dairesinin 1996\/807 Esas No ve 1997\/1175 Karar No ve 30\/03\/1998 tarihli karar\u0131<\/a> (<\/span>www.memrular.net, 21.11.2020);<\/p>\n [36]<\/a> \u00a0\u00a0 Dan\u0131\u015ftay 8. Dairesinin 1996\/1793 Esas No ve 1997\/1778 Karar No ve 02\/11\/1994 tarihli karar\u0131 (www.memurlar.net, 21.11.2020)<\/a>\u00a0Konuyla ilgili \u015fu kararlar da<\/span> bak\u0131labilir: \u0130DDK, E.2014\/2295, K.2017\/768, 23\/2\/2017; 12.D., E.2012\/8526, K.2013\/9926, 9\/12\/2013; E.2015\/654, K.2018\/3551, 4\/10\/2018; 5.D., E.2016\/7742, K.2018\/16963, 30\/10\/2018 (AYM\u2019nin an\u0131lan karar\u0131, \u00a7 18).<\/p>\n [37]<\/a> \u00a0\u00a0 \u00d6rne\u011fin, Dan\u0131\u015ftay 8. Dairesinin 30.03.1992 tarihli ve esas: 1992\/1717 karar: 1992\/571 say\u0131l\u0131 karar (Livaneleio\u011flu, s. 68).<\/p>\n [38]<\/a> \u00a0\u00a0 \u201cDisiplin soru\u015fturmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda soru\u015fturmac\u0131lar\u0131n tutana\u011fa ald\u0131klar\u0131 ifade veya savunman\u0131n, Devlet Memurlar\u0131 Kanunu ve T.C. Anayasas\u0131’nda yer alan h\u00fck\u00fcmlerle belirlenen anlamda bir savunma olmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli Dan\u0131\u015ftay Kararlar\u0131na konu olmu\u015ftur. Nitekim, Dan\u0131\u015ftay 3. Dairesinin 29.5.1973 g\u00fcn ve 1975\/269 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile Dan\u0131\u015ftay M\u00fcrettep Dairesinin 28.2.1980 g\u00fcn ve 964 say\u0131l\u0131 karar\u0131 bu do\u011frultudad\u0131r.\u201d Dilek, s. 45.<\/p>\n<\/h4>\n
2. Disiplin Soru\u015fturmas\u0131na ba\u015flanmas\u0131 \u015fart\u0131<\/h3>\n
2.1. Disiplin soru\u015fturmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u015fart: su\u00e7un \u00f6\u011frenilmesi<\/h4>\n
<\/h4>\n
2.2. Disiplin soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u015f\u00fcphe derecesin belirlenmesinde lekelenmeme hakk\u0131 ve memur g\u00fcvenli\u011finin g\u00f6zetilmesi<\/h4>\n
<\/h4>\n
2.3. Soru\u015fturma a\u00e7may\u0131 gerektiren \u00f6\u011frenme derecesinin somutla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/h4>\n
2.3.1. Haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131na ili\u015fkin \u015f\u00fcphe<\/h4>\n
2.3.2. Disiplin soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7may\u0131 gerektiren \u015f\u00fcphe derecesinin haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131na k\u0131yasla tespiti<\/h4>\n
<\/h4>\n
3. Soru\u015fturman\u0131n mecburili\u011fi ilkesi bak\u0131m\u0131ndan durum<\/h3>\n
4. Disiplin soru\u015fturmas\u0131 usul\u00fcn\u00fc zorunlu k\u0131lan sebepler<\/h3>\n
4.1. Disiplin soru\u015fturmas\u0131 ile ilgili yasal H\u00fck\u00fcmler<\/h4>\n
<\/h4>\n
4.2. \u00a0G\u00f6revin gere\u011fi gibi yerine getirilmesi y\u00f6n\u00fcnden<\/h4>\n
4.3. Memurlu\u011fa g\u00fcven, memur g\u00fcvenli\u011fi ve aklanma hakk\u0131<\/h4>\n
4.4. Savunma hakk\u0131 tan\u0131man\u0131n mecbur\u00eeli\u011fi<\/h4>\n
<\/h4>\n
Sonu\u00e7 olarak \u00f6zetlersek\u2026<\/h3>\n
<\/h4>\n
Dikkat\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/u>:<\/h4>\n
<\/a>Dipnotlar\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/u>:<\/h4>\n
<\/h4>\n
<\/h4>\n
<\/h4>\n
<\/h4>\n