Toplumsal hayatta insanlar\u0131n, hak ve alacaklar\u0131n\u0131<\/a> tahsilde \u00e7e\u015fitli sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, istihk\u00e2k, iade ya da benzeri nitelikli alacak davalar\u0131n\u0131n, daval\u0131n\u0131n ik\u00e2metg\u00e2h\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerde a\u00e7\u0131lacak olmas\u0131; alaca\u011f\u0131 tespit edenin takibinin daha kolay ve tercihe \u015fayan olmas\u0131 ve benzer durumlarda; \u201calaca\u011f\u0131n devri\u201d, \u201cs\u00f6zle\u015fmenin devri\u201d ya da \u201cdava konusunun devri\u201d gibi usuller s\u00f6z konusu olabilmektedir. Ki\u015filerin alacaklar\u0131n\u0131, 3. \u015fah\u0131slara adeta sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yapar gibi, bir edim kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda devretmeleri de s\u00f6z konusu olabilmektedir.<\/em><\/p>\n Bu \u00e7al\u0131\u015fmada alaca\u011f\u0131n devri i\u015fleminin; anlam\u0131, kapsam\u0131, (devreden ve devralan) ilk ve yeni alacakl\u0131lar ve bor\u00e7lu bak\u0131m\u0131ndan do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Alaca\u011f\u0131n devri us\u00fbl\u00fcne devredenin kazan\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurulmas\u0131 halinde, devredenin devralana verece\u011fi garanti y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri de konu edilmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri, bor\u00e7lunun alacakl\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fck ya da haklar\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik meydana getirmez. Bor\u00e7lunun devredene ileri s\u00fcrebilece\u011fi def\u2019\u00ee ve itirazlar\u0131 alacakl\u0131ya kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrebilmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu sebeple, alaca\u011f\u0131n devri bor\u00e7lunun r\u0131zas\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n, ilk alacakl\u0131 (=devreden) ve yeni alacakl\u0131 (=devralan) ars\u0131nda, yaz\u0131l\u0131 olarak yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015flem olmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri konusunda bir k\u0131s\u0131m konular hassasiyet arz etmektedir:<\/em><\/p>\n 1-) Alaca\u011f\u0131n devri, alacakla<\/a> beraber, alacak hakk\u0131n\u0131 kullanmaya elveri\u015fli ve alacakla ba\u011flant\u0131l\u0131 di\u011fer haklar\u0131n devrini de gerektirir. Bunlara \u201cfer\u2019\u00eeler\u201d denilmektedir. Rehin hakk\u0131, faiz isteme ve benzeri haklar ile bor\u00e7luyu temerr\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrebilme; borcun arabuluculuk, cebri icra ya da dava y\u00f6ntemleri ile al\u0131nmas\u0131 gibi haklar, devrilmi\u015f say\u0131lan haklar kapsam\u0131ndad\u0131r. Alaca\u011f\u0131n devri ile beraber devredilmi\u015f say\u0131lmayacak hak ya da durumlar s\u00f6zle\u015fmede taraflarca belirlenebilir.<\/em><\/p>\n 2-) Ki\u015filerin \u015fah\u0131slar\u0131na s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 haklar ile, kanunla<\/a> veya yarg\u0131 kararlar\u0131 ile \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yasaklar alaca\u011f\u0131n devrine konu edilemezler. Alaca\u011f\u0131n devri yasaklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 durumlarda s\u00f6zle\u015fen taraflar, iyiniyet ilkelerinden yararlanamazlar.<\/em><\/p>\n 3-) Devir an\u0131na mevcut ya da ileride ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 makul bir bak\u0131\u015fla \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilen \u201c\u2018alacak\u2019 haklar\u0131\u201d, alaca\u011f\u0131n devri i\u015flemine konu edilebilirler. <\/em><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri, ivazl\u0131 ya da ivazs\u0131z olabilir. \u0130vazl\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 edimleri i\u00e7erir s\u00f6zle\u015fmelerdir. Buna g\u00f6re eski alacakl\u0131 (=devreden) da, s\u00f6zle\u015fmenin devri ile<\/a> yeni alacakl\u0131n\u0131n kazan\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, yeni alacakl\u0131dan (=devralandan) kazan\u0131m elde etmi\u015f olmaktad\u0131r. Bu kazan\u0131m para ise alacak hakk\u0131n\u0131n \u201csat\u0131m\u201d\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/em><\/p>\n \u0130vazl\u0131 devirlerde, s\u00f6zle\u015fmede aksi bir h\u00fck\u00fcmde bulunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece; devreden taraf\u0131ndan devralana iki hususun garanti edilmesi gerekir: Bunlardan ilki, \u201calaca\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131\u201d; ikincisi de \u201cbor\u00e7lunun \u00f6deme g\u00fcc\u00fc\u201dd\u00fcr.<\/em><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri bor\u00e7luya bildirilmelidir. Bildirimi hangi taraf\u0131n yapaca\u011f\u0131 kanunda belli edilmemi\u015ftir. Alaca\u011f\u0131n bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilmesi ve onun hal ve \u015fartlara g\u00f6re temerr\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilmesi; esasen alacakl\u0131n\u0131n bildirimi ile olabilecektir. Bor\u00e7lunun, alaca\u011f\u0131n devrinden haberdar olmamas\u0131 ve iyi niyetle bak\u0131l\u0131nca \u00f6\u011frenecek durumda da olmad\u0131\u011f\u0131 hal ve \u015fartlarda, devredene (ilk alacakl\u0131ya) yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6demeler; haks\u0131z zenginle\u015fmeye meydan verilmemi\u015f olmak bak\u0131m\u0131ndan devralana aktar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devrinin sebeple ba\u011fl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 doktrinde tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. S\u00f6zle\u015fmenin kazand\u0131r\u0131c\u0131 nitelikte olmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, bir tasarruf i\u015flemi olarak bu, \u201csebebe ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d gerektirir. Sebebin s\u00f6zle\u015fmenin kurucu unsuru olarak g\u00f6r\u00fclmesi durumunda; sebebin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131, alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmesini<\/a> ge\u00e7ersiz k\u0131lar. Sebebe ba\u011fl\u0131 i\u015flemde ge\u00e7ersizlik, buna ra\u011fmen i\u015flem g\u00f6rm\u00fc\u015f s\u00f6zle\u015fmeden kazan\u0131m elde edeni de haks\u0131z zenginle\u015fmi\u015f kabul ederek, bu k\u0131sm\u0131n duruma g\u00f6re iadesini gerektirebilecektir. Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmesinin sebebe ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul halinde ise, sebebin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131, alaca\u011f\u0131n devrini ge\u00e7ersiz k\u0131lmaz. Bu durumda ise s\u00f6zle\u015fme, hukuki sonu\u00e7 meydana getirecek olsa da ortaya \u00e7\u0131kan haks\u0131z zenginle\u015fmenin giderilmesi gerekecektir. Bunu giderim geri vermeyi gerektiren bir dava ile m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. \u00a0<\/em><\/p>\n Daha \u00e7ok ivazl\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde esas olmakla birlikte, devreden ve devralan aras\u0131nda yap\u0131lacak di\u011fer t\u00fcr s\u00f6zle\u015fmede kanatimizce; alaca\u011f\u0131n nereden ve nas\u0131l do\u011fdu\u011fu ve haber al\u0131nd\u0131\u011f\u0131; borcun tahsilinde ortaya \u00e7\u0131kacak masraflar\u0131n hangi tarafa ait olaca\u011f\u0131 gibi hususlar yer almal\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri, malvarl\u0131\u011f\u0131 konusu te\u015fkil edebilecek her t\u00fcrl\u00fc imk\u00e2n ve kazan\u0131m niteli\u011findeki bir alaca\u011f\u0131n; bir ba\u015fkas\u0131na, bor\u00e7lusu ayn\u0131 kalmak kayd\u0131yla devredilmesidir.[1]<\/a> Alaca\u011f\u0131n devri, haklar\u0131n devren kazan\u0131lmas\u0131 usullerinden birisidir.[2]<\/a> Devirde, konu edilen ve devir s\u00f6zle\u015fmesiyle belirlenen hak ve alacaklar, yeni alacakl\u0131ya ge\u00e7mi\u015f olur<\/a>.[3]<\/a><\/p>\n Bu usul, 6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanununun (TBK\u2019n\u0131n) 183. ve devam\u0131 maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Alaca\u011f\u0131n devri ile \u201calaca\u011f\u0131n temlik\u201d ayn\u0131 anlamda kullan\u0131l\u0131r. \u00d6nceki mevzuatta \u201ctemlik\u201d denilmi\u015fken TBK\u2019da \u201calaca\u011f\u0131n devri\u201d deyimi tercih edilmi\u015ftir. \u201cTemlik\u201d, \u201cm\u00fclk olarak verme\u201d;[4]<\/a> birisini, devirle m\u00fclk sahibi k\u0131lmak demektir. Alacak devrinde s\u00f6z konusu alacak, sadece m\u00fclkiyete ili\u015fkin<\/a> de\u011fildir; buna ba\u015fka haklardan do\u011fan alacaklar\u0131n da konu edilebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u201cTemlik\u201d de alaca\u011f\u0131n devri gibi geni\u015f kapsaml\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmeli ve anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri kanunla<\/a> ya da mahkeme karar\u0131 veya s\u00f6zle\u015fme ile vuku bulabilir. Mahkeme karar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcm do\u011furmas\u0131 i\u00e7in (karar\u0131n, 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanununun 350\/3 kapsam\u0131nda )kesinle\u015fmesi aran\u0131r.[5]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri baz\u0131 hallerde kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn eliyle aktar\u0131lm\u0131\u015f olur. \u00d6rne\u011fin borcun tahsil edilerek; bu alacakl\u0131y\u0131 icra takibat\u0131na maruz b\u0131rakan bir ba\u015fka alacakl\u0131ya \u00f6denmesi s\u00f6z konusu olabilir. Bu durumda, ortaya, bir alaca\u011f\u0131n devri \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmaktad\u0131r.[6]<\/a> \u00d6rne\u011fin 2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanununun 89. maddesi, \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131s elinde haczedilen mallar hakk\u0131nda\u201d yap\u0131lacak i\u015flemler bu anlam\u0131 i\u00e7erebilmektedir.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmesinin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in; devredenin bir alaca\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131, devredenin ve devralan\u0131n da s\u00f6zle\u015fmeci taraf olarak devir s\u00f6zle\u015fmesinde yer almalar\u0131 gerekir.[7]<\/a> Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmeleri, \u201ctasarruf i\u015flemleri\u201d mahiyetindedirler. \u201cTasarruf i\u015flemleri, tasarrufta bulunan\u0131n malvarl\u0131\u011f\u0131ndaki bir hakka do\u011frudan do\u011fruya etki yaparak, o hakk\u0131 ba\u015fkas\u0131na devreden, s\u0131n\u0131rlayan, k\u00fclfet y\u00fckleyen, de\u011fi\u015ftiren veya sona erdiren hukuki muamelelerdir.\u201d[8]<\/a> Bu sebeple, yap\u0131ld\u0131klar\u0131 anda sonu\u00e7 do\u011fururlar. B\u00f6ylece alacak devredilene ge\u00e7mi\u015f olur.[9]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmeleri, buna \u00f6zg\u00fc kurallar d\u0131\u015f\u0131nda s\u00f6zle\u015fmeler i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen genel h\u00fck\u00fcmlere tabidirler.<\/p>\n Hukukumuzda teminatl\u0131(=g\u00fcvenli, inan\u00e7l\u0131) alacak devri i\u015flemine de tan\u0131k olunmaktad\u0131r. Bu usule g\u00f6re \u201cbor\u00e7lu konumundaki inanan (=g\u00fcvenen), alacakl\u0131 olan inan\u0131lana(=g\u00fcvenilene) alacak hakk\u0131n\u0131 (devretmektedir.) \u2026 Alacak \u00fczerindeki hakka tamamen inan\u0131lan sahip olmaktad\u0131r. Ancak bu alacak hakk\u0131 inan\u0131lana s\u00f6zle\u015fmede belirtilen s\u0131n\u0131rlara uygun kullan\u0131lmak ve alacak \u00f6dendi\u011finde tekrar hakk\u0131 devretmek y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile ge\u00e7mektedir.\u201d[10]<\/a> \u201cDevreden, devralana \u201cTeminaten alacak temlikinde (=devrinde), alacak daha ba\u015ftan alacakl\u0131ya devredilmek suretiyle onun tasarrufuna konulmaktad\u0131r.\u201d[11]<\/a><\/p>\n Bu s\u00f6zle\u015fmenin taraflar\u0131, ilk alacakl\u0131 (=alaca\u011f\u0131n\u0131 devreden) ve yeni alacakl\u0131d\u0131r (=alaca\u011f\u0131 devraland\u0131r). Bu s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131lmas\u0131nda devredilen alaca\u011f\u0131n bor\u00e7lusunun r\u0131zas\u0131n\u0131n al\u0131n\u0131p al\u0131nmamas\u0131n\u0131n \u00f6nemi de yoktur.[12]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun bor\u00e7luyu evvelki stat\u00fcs\u00fcnde de\u011fi\u015fiklik yapmadan korumaktad\u0131r; buna g\u00f6re, alaca\u011f\u0131n devrinde taraflar aras\u0131 de\u011fi\u015fiklik oldu\u011fundan; bu de\u011fi\u015fiklik, borcun kapsam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmez ve etkilemez.[13]<\/a> Bor\u00e7lu devreden alacakl\u0131ya kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrebilece\u011fi t\u00fcm itiraz ve def\u2019ileri devralana kar\u015f\u0131 da ileri s\u00fcrebilir.[14]<\/a><\/p>\n Devralan \u201calacakl\u0131, alaca\u011f\u0131n\u0131 borcu ifaya y\u00f6nelik olarak devretmekle birlikte borca mahsup edilecek miktar\u0131 belirlememi\u015fse devralan, ancak bor\u00e7ludan ald\u0131\u011f\u0131 veya gereken \u00f6zeni g\u00f6sterseydi alabilecek oldu\u011fu miktar\u0131, kendi alaca\u011f\u0131na mahsup etmek zorundad\u0131r.\u201d (TBK., m. 192). Kanunun kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 edim y\u00fckleyen s\u00f6zle\u015fmeler i\u00e7in \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc -ama bizce taraflar\u0131n s\u00f6zle\u015fmede, \u00f6ng\u00f6rd\u00fcklerinde ivazs\u0131z devrilerde de ba\u011flay\u0131c\u0131 addedilebilecek- bu h\u00fck\u00fcmden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere: devrin, devredenin bir borcuna kar\u015f\u0131l\u0131k olmak \u00fczere yap\u0131lmas\u0131 halinde; alaca\u011f\u0131n, devredenin yeni alacakl\u0131ya borcunu kapatacak nitelikte ve dengede olmas\u0131 gerekir. Yeni alacakl\u0131 iyiniyetli olarak gereken t\u00fcm \u00f6zeni g\u00f6sterseydi tahsil edece\u011fi alaca\u011f\u0131n, bu dengeden az olmas\u0131 halinde, kalan k\u0131s\u0131m devredence ayr\u0131ca mahsup edilmelidir.[15]<\/a> Bunun istisnas\u0131n\u0131 da bizce, taraflar\u0131n s\u00f6zle\u015fmede aksini belirtmeleri te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n Ayr\u0131ca, garanti sorumlulu\u011funda esas olmakla ve a\u015fa\u011f\u0131da bu kapsamda de\u011finilmekle birlikte, devreden ve devralan aras\u0131ndaki s\u00f6zle\u015fmede, 1-) devredilen alaca\u011f\u0131n ay\u0131pl\u0131 olmas\u0131 ya da olmamas\u0131na ili\u015fkin tekeff\u00fcl\u00fcn durumunun; 2-) devralan\u0131n borcun \u00f6denmesini sa\u011flamak i\u00e7in yapaca\u011f\u0131 masraflar\u0131n, \u00f6denen alacaktan kesilecek vergi gibi giderlerinin kime ait olaca\u011f\u0131n\u0131n; a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131nda fayda vard\u0131r.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri, eski alacakl\u0131 (=devreden) ile bor\u00e7lu aras\u0131ndaki bor\u00e7 ili\u015fkisini, \u201cdevir konusu\u201d bak\u0131m\u0131ndan sona erdirir; bu ili\u015fki s\u00f6zle\u015fme ile bor\u00e7lu ile yeni alacakl\u0131 (=devralan) aras\u0131nda kurmu\u015f olur.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devrinde bor\u00e7lunun devirden \u00f6nceki hak ve stat\u00fcleri, yukar\u0131da s\u00f6ylendi\u011fi gibi, aynen ve de\u011fi\u015fmeden korunur.[16]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun bor\u00e7luyu yine korumaktad\u0131r; buna g\u00f6re, alaca\u011f\u0131n devrinde de\u011fi\u015fiklik borcun kapsam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmez ve etkilemez.[17]<\/a>\u00a0 Bu sebeple alaca\u011f\u0131n devrinde bor\u00e7lunun r\u0131zas\u0131 gerekli de de\u011fildir.[18]<\/a><\/p>\n Bor\u00e7lu, devredilmi\u015f alacak i\u00e7in eski alacakl\u0131ya (=devredene) -devri \u00f6\u011frenmeden, iyiniyetli durumu hari\u00e7,- \u00f6deme yaparak bor\u00e7tan kurtulamaz.[19]<\/a> Bor\u00e7lunun devri bilmedi\u011fi ve iyiniyetli olarak -makul bir bak\u0131\u015fa g\u00f6re \u00f6zen g\u00f6stermesine ra\u011fmen bilemeyece\u011fi hallerde- eski alacakl\u0131ya yapaca\u011f\u0131 \u00f6demeler, yeni alacakl\u0131ya (=devralana) sebepsiz zenginle\u015fme kurallar\u0131na g\u00f6re iade edilmelidir.[20]<\/a><\/p>\n Bor\u00e7lu, devredene kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrebilece\u011fi def\u2019i, itiraz ya da savunmalar\u0131n\u0131, yeni alacakl\u0131ya kar\u015f\u0131 da ileri s\u00fcrebilecektir. \u201cBor\u00e7lu, devri \u00f6\u011frendi\u011fi anda muaccel olmayan alaca\u011f\u0131n\u0131, devredilen alacaktan \u00f6nce veya onunla ayn\u0131 anda muaccel olmas\u0131 ko\u015fuluyla borcu ile takas edebilir.\u201d(TBK., m. 188\/2).<\/p>\n Devredenin ayn\u0131 alaca\u011f\u0131 ikinci kez, tekraren (=m\u00fckerreren) devretmesi halinde[21]<\/a> bor\u00e7lu, bor\u00e7lu oldu\u011fu bor\u00e7tan fazlas\u0131 i\u00e7in, borcunun kalmad\u0131\u011f\u0131 gibi itirazda ya da savunmada bulunabilecektir.<\/p>\n Hukukta alaca\u011f\u0131n devrinin, \u201ctalep hakk\u0131\u201dn\u0131n devri ile ayn\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bir g\u00f6r\u00fc\u015f[22]<\/a> alaca\u011f\u0131n devrini, \u201cbor\u00e7 ili\u015fkisinden do\u011fan talep hakk\u0131n\u0131n devrine y\u00f6nelik i\u015flem\u201d olarak g\u00f6rmektedir.<\/p>\n \u201c\u0130fa talebinin devri\u201dnde devredilen, alacakl\u0131 s\u0131fat\u0131 korunmak kayd\u0131yla yaln\u0131zca \u201cifa talebi\u201d olmaktad\u0131r Bu durumda yerine getirilen ifay\u0131 kabul hakk\u0131 da alacakl\u0131da kalmaktad\u0131r.[23]<\/a><\/p>\n T\u00fcrk Hukukunda icra dairelerine ba\u015fvuruyla kullan\u0131lacak cebri icra yolu, alacak hakk\u0131n\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131ndan bahisle alaca\u011f\u0131n devri kapsam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezse[24]<\/a> de; \u201cifay\u0131 talep hakk\u0131\u201dna i\u015flerlik kazand\u0131ran kendine \u00f6zg\u00fc bir usul olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri i\u015flemi bir k\u0131s\u0131m s\u00f6zle\u015fme ya da i\u015flemlerden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Benzer say\u0131labilecek ve burada \u00f6rnek kaabilinden vek\u00e2let, hizmet s\u00f6zle\u015fmeleri ile ba\u011f\u0131\u015ftan, k\u0131saca s\u00f6z edilebilir:<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, bir kimsenin kendine ait konutu s\u0131rf kiraya verme ve kar\u015f\u0131 tarafla anla\u015fma hakk\u0131n\u0131n 3. bir ki\u015fiye verilmesi; konuyu, alaca\u011f\u0131n devri \u015feklinde de\u011fil; i\u00e7eri\u011fe g\u00f6re, vek\u00e2let veya hizmet s\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmeyi gerektirebilecektir. Alaca\u011f\u0131n devri, ivazs\u0131z yap\u0131lmas\u0131n\u0131n esas olmas\u0131 ama ivazl\u0131 da yap\u0131labilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, vek\u00e2let s\u00f6zle\u015fmeleri ile benzerlik i\u00e7erir.<\/p>\n Ya da bir e\u015fyan\u0131n bir ba\u015fkas\u0131na ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131nda illet ya da sebep, ba\u011f\u0131\u015flama iradesi \u00e7er\u00e7evesinde somutla\u015fmaktad\u0131r. \u0130vazs\u0131z devriler, nihayetinde ba\u011f\u0131\u015f i\u015flemine benzemektedirler.[25]<\/a> Ba\u011f\u0131\u015fta bir hakk\u0131n ya da e\u015fyan\u0131n devri s\u00f6z konusu iken; alaca\u011f\u0131n devrinde hen\u00fcz ifa edilmemi\u015f borcun, alacakl\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan yeni alacakl\u0131ya (=devralana) devri s\u00f6z konusudur.<\/p>\n Bir alaca\u011f\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 da s\u00f6z konusu olabilir. Bu durumda ba\u011f\u0131\u015f, alaca\u011f\u0131n devri i\u015fleminin bir sebebi olarak ortaya \u00e7\u0131kar.[26]<\/a><\/p>\n Bu arada; bir s\u00f6zle\u015fmenin ya da i\u015flemin ne s\u00f6zle\u015fmesi ya da i\u015flemi oldu\u011fu, onun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan ziyade i\u00e7eri\u011fine g\u00f6re belirlenecek; belirlenen nitelik i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hukuka tabi olacakt\u0131r.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri, s\u00f6zle\u015fmenin devrinden, bilhassa sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r. S\u00f6zle\u015fmenin devri ile s\u00f6zle\u015fmeden kaynaklanan t\u00fcm alacak haklar\u0131 ve bor\u00e7lar devredilmi\u015f olmaktad\u0131r. S\u00f6zle\u015fmenin devrinde sadece taraflar\u0131n birisi (=devreden) de\u011fi\u015fmi\u015f olmaktad\u0131r. Devreden, s\u00f6zle\u015fmeden kaynaklanan alacaklar\u0131n\u0131 de\u011fil, bor\u00e7lar\u0131n\u0131 da devralana devretmi\u015f olmaktad\u0131r.[27]<\/a> Burada ise devredilen, alacak hakk\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 yararlar ve sorumluluklar olacakt\u0131r.[28]<\/a><\/p>\n 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunun (HMK\u2019n\u0131n) 125. maddesine g\u00f6re, dava konusunun dava a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra 3. ki\u015fiye devri halinde; devir davac\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015fsa devralan (=daval\u0131) davaya devam edebilir. Dava konusunun, dava a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra daval\u0131 taraf\u0131ndan devri halinde ise:<\/p>\n Davac\u0131 davas\u0131n\u0131 devredene ve devralana kar\u015f\u0131 devam ettirir; -bu halde davac\u0131 davay\u0131 kazan\u0131rsa yarg\u0131lama masraflar\u0131ndan devreden ve devralan birlikte sorunlu olurlar.- Ya da dava konusu davac\u0131 taraf\u0131ndan eski hak sahibine (=devredene) kar\u015f\u0131 tazminat davas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki \u201cdava konusunun devri\u201d, \u201calaca\u011f\u0131n devri\u201d s\u00f6zle\u015fmesinden, -alacak bak\u0131m\u0131ndan ayn\u0131 olsa da- dava a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra yap\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Yarg\u0131 mercileri, bir devir i\u015flemin dava ya da alaca\u011f\u0131n devri oldu\u011funu belirlemede i\u015flemin i\u00e7eri\u011fine bakmaktad\u0131rlar. A\u00e7\u0131lm\u0131\u015f davadan sonra dava konusu hakk\u0131n ya da alaca\u011f\u0131n devrinin, -konumuz olan- alaca\u011f\u0131n devri i\u015fleminden farkl\u0131 ve davan\u0131n devam\u0131na imk\u00e2n verir \u015fekilde g\u00f6rmektedirler.[29]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devrinde, alacak, bor\u00e7lusuna alacakl\u0131 olarak devredilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir us\u00fbl pratikte, ibra sebebi ya da alacakl\u0131 ve bor\u00e7lunun ayn\u0131 ki\u015fide birle\u015fmesi sonucunu do\u011furur. B\u00f6yle bir s\u00f6zle\u015fme yasal h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re, z\u0131mnen, borcu sona erdirmek anlam\u0131na gelecektir; b\u00f6yle yorumlanacakt\u0131r.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmesinde alaca\u011f\u0131 \u00f6deyecek bor\u00e7luya bilgi ya da haber verilmesi zorunlu de\u011fildir. Kendisine bilgi verilmeyen ve borcunu \u00f6deyece\u011fi ki\u015finin de\u011fi\u015fti\u011fini \u00f6\u011frenmemi\u015f bor\u00e7lunun, devrin sonu\u00e7lar\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.[30]<\/a> Alaca\u011f\u0131n s\u00f6zle\u015fmeyle yasaklanm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen temlik(\u2248devir) edilmesi; \u201cdevir\u201de, bor\u00e7lunun onay\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ge\u00e7erlilik kazand\u0131rmaz.[31]<\/a> Bor\u00e7lunun iradesini ge\u00e7erli k\u0131lmayan; kanuni yasaklar, mahkeme kararlar\u0131n\u0131n ircas\u0131 ve ahlaka ve hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7erikler; \u201cbor\u00e7lunun onay\u0131n\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 yasaklar\u201d kapsam\u0131ndad\u0131rlar.<\/p>\n Bor\u00e7luya alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmesinin akdedildi\u011finin bildirilmesi yerinde olacakt\u0131r. Kanunda bildirimi kimin yapaca\u011f\u0131 belirlenmemi\u015ftir. S\u00f6zle\u015fmede de bildirimi hangi taraf\u0131n yapaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015fse; \u201cbildirim yapmak\u201d, hi\u00e7bir taraf\u0131n m\u00fckellefiyeti (=y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc) olmayacakt\u0131r. Ancak bizce, bildirim, s\u00f6zle\u015fmede aksine a\u00e7\u0131k bir h\u00fck\u00fcm olmad\u0131k\u00e7a, devralan taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu bildirim, devralan\u0131n menfaati icab\u0131d\u0131r.[32]<\/a> Alaca\u011f\u0131n kendisine devredildi\u011fini bildiren kimse, bunu ispat ile de y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.[33]<\/a> Eski alacakl\u0131n\u0131n (=devredenin) bu s\u0131fat\u0131 zaten kalkt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ispat ve dolay\u0131s\u0131yla bildirim bizce yeni alacakl\u0131ya (=devralana) d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n \u201cBildirim\u201din hukuki sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131; bor\u00e7lunun bildirimi \u00f6\u011frenmesi ya da \u00f6\u011frenmi\u015f kabul edilmesi \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.[34]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc, ki\u015finin \u00f6\u011frenmedi\u011fi bir y\u00fck\u00fcml\u00fc\u011f\u00fcn sorumlusu olmayaca\u011f\u0131, genel hukuk kural\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bildirimin devredilen alaca\u011f\u0131n kapsam\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve devir hakk\u0131nda yeterince kapsaml\u0131 ve ciddi bir bilgi i\u00e7erir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gereklidir.[35]<\/a> \u201cCiddiyet\u201dden de bor\u00e7lunun, alaca\u011f\u0131n devri i\u015flemi hakk\u0131nda \u201cgerekti\u011fi kadar\u0131yla \u00f6\u011frenmesini sa\u011flayacak derecede ve etkide\u201d haberdar edilmesi anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bor\u00e7lunun, alaca\u011f\u0131n devrini kendisine yap\u0131lan bildirimden daha evvel \u00f6\u011frenmesi ya da \u00f6\u011frenmi\u015f say\u0131lmas\u0131 \u015feklinde \u201c\u00f6\u011frenme\u201d\u201d de hukuki sonu\u00e7 do\u011furur.<\/p>\n TBK\u2019ya g\u00f6re (m. 186) \u201calaca\u011f\u0131n devri kendisine bildirilmeyen bor\u00e7lu, \u00f6nceki alacakl\u0131ya yapt\u0131\u011f\u0131 iyiniyetli ifa ile borcundan kurtulaca(kt\u0131r).\u201d Bor\u00e7lunun, bu s\u00f6zle\u015fmeyi \u201c\u00f6\u011frendi\u011fi\u201d (ya da \u00f6\u011frenmi\u015f kabul edildi\u011fi) andan \u00f6nce -olmak kayd\u0131yla;- ilk alacakl\u0131ya iyiniyetle (=subjektif h\u00fcsn\u00fcniyetli) yapaca\u011f\u0131 ve ilk alacakl\u0131 taraf\u0131ndan kabul edilen \u00f6demeler; bor\u00e7lu lehine ifa kabul edilirler.[36]<\/a><\/p>\n Bor\u00e7lunun borcunu \u00f6demesi i\u00e7in, borcu yeni bor\u00e7luya ifa edece\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015f ve ifa edebilme imk\u00e2n\u0131n\u0131 elde etmi\u015f olmas\u0131 yeterlidir. Bu durumda bor\u00e7lu yeni alacakl\u0131ya, alaca\u011f\u0131n devrini tam olarak bilmedi\u011fini ileri s\u00fcrerek borcu \u00f6demekten ka\u00e7\u0131namaz.[37]<\/a><\/p>\n Bor\u00e7lu alaca\u011f\u0131n \u00e7eki\u015fmeli olmas\u0131 halinde, bunu ifa etme(me)sinden do\u011facak sonu\u00e7lar\u0131 da \u00fcstlenir.[38]<\/a> Bor\u00e7lunun bu durumda mahkemenin belirleyece\u011fi yere \u00f6deme yapmas\u0131 gibi (TBK., m. 187\/1), \u00f6demeyi \u201ctevdi yolu\u201dna ba\u015fvurmas\u0131(=\u00f6demeyi belirlenecek ki\u015fiye ya da makama sunmas\u0131), -bize g\u00f6re iyi niyetinin de g\u00f6stergesi olarak,- kendisini sorumluluktan kurtaracakt\u0131r.[39]<\/a><\/p>\n Devredenin (=ilk alacakl\u0131n\u0131n) alaca\u011f\u0131n devri ile alacak \u00fczerinde tasarruf yetkisi kalmad\u0131\u011f\u0131[40]<\/a> i\u00e7in;- 2. kez yapt\u0131\u011f\u0131 devri i\u015flemi, -alacak kime devredilirse devredilsin,- ge\u00e7ersizdir. Alaca\u011f\u0131n devrinde tasarruf yetkisi noksan\u0131na kar\u015f\u0131 iyiniyet de kanunda korunmu\u015f de\u011fildir.[41]<\/a><\/p>\n S\u0131ras\u0131yla birden fazla ki\u015fiye devredilmi\u015f alacakta hak sahibi, haliyle, en son devredilen (=devralan) olacakt\u0131r. Devreden ayn\u0131 borcu, birden fazla ki\u015fiye hi\u00e7bir b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrme yapmadan devrederse ve bu sebeple borcun kime \u00f6denece\u011fi \u00e7eki\u015fmeli(=nizal\u0131) hale gelmi\u015f olursa; bor\u00e7lunun bu \u00e7eki\u015fmenin giderilmesinden sonra borcu \u00f6demesi ya da borcu yukar\u0131da an\u0131lan \u015fekilde tevdii hususu g\u00fcndeme gelebilecektir. Bu durumda bor\u00e7lu, TBK\u2019n\u0131n 187\/1. maddesine g\u00f6re hakimin belirleyece\u011fi \u00f6deyebilecektir.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmelerinde devredilen, \u201calacak hakk\u0131\u201dd\u0131r. Alaca\u011f\u0131 olmayan ya da belirsiz s\u00f6zle\u015fme, \u201ckonusuz\u201d oldu\u011fundan ge\u00e7ersiz olur. Do\u011fmam\u0131\u015f, olmayan bir alaca\u011f\u0131n devri, alaca\u011f\u0131n do\u011fmas\u0131n\u0131 da sa\u011flamaz.[42]<\/a><\/p>\n Alacak haklar\u0131, talep edilebilecek haklar\u0131n sadece bir \u00e7e\u015fidi olup; alaca\u011f\u0131n devrine sadece malvarl\u0131\u011f\u0131na etki edecek tazminat ya da mali haklar de\u011fil, di\u011fer hak ve alacaklar da konu olabilir. Mutlak hakk\u0131n ihlali sebebiyle u\u011fran\u0131lan maddi ve manevi zararlar\u0131 tazmine ili\u015fkin talepler, ger\u00e7ek anlamda alacak hakk\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131rlar.[43]<\/a> Alaca\u011f\u0131n zaman\u0131nda gere\u011fi gibi ve tam olarak ifa edilmemesinden do\u011fan zararlar ad\u0131 zerinde \u201ctazmin\u201d edilirler. Dolay\u0131s\u0131yla mali haklar\u0131n \u00f6denebilir hale gelmesi halinde \u00f6denecek olan \u201cmaddi alacak\u201d olacakt\u0131r. Alaca\u011f\u0131n \u00f6denmemesinden do\u011fan zararlar\u0131n sonradan tel\u00e2fisi, alaca\u011f\u0131, tazminat alaca\u011f\u0131 niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n Taraflar, ge\u00e7mi\u015fe y\u00f6nelik olarak da, vuku buldu\u011fundan bahsedilen alaca\u011f\u0131n devri i\u00e7in s\u00f6zle\u015fme yapabileceklerdir.[44]<\/a> B\u00f6ylece, alaca\u011f\u0131n devri ile \u00f6rne\u011fin, \u00f6nceki tarihte yap\u0131lan hukuka ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015ftan do\u011fan zarara ili\u015fkin mali hak ya da tazminat alacaklar\u0131, \u201calaca\u011f\u0131n devri\u201d i\u015flemine konu olabilecektir.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n global ya da toptan devrini yasaklayan bir kanun h\u00fckm\u00fc yoktur. Devreden, devralana bir\u00e7ok ya da ayn\u0131 ki\u015fiden, mevcut veya do\u011facak olan t\u00fcm alacaklar\u0131n\u0131 devredebilir. Burada devre konu olan, alacakl\u0131n\u0131n nereden olursa olsun t\u00fcm alacaklar\u0131n\u0131 devredebilmesidir. T\u00fcrk Medeni Kanununun 23\/2 maddesi g\u00f6zetildi\u011finde, ki\u015fileri iktisaden s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokabilecek durumlarda bu usul hukuka ayk\u0131r\u0131 addedilebilir.[45]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alacak sahibine bir ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan bildirilmesi; ama bunun aksinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde, muhtemelen, devreden bir k\u0131s\u0131m zararlara u\u011frayabilecektir. \u00d6rne\u011fin devralan\u0131n ya da bor\u00e7lunun bu sebeple u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 iddia ettikleri maddi ve\/veya manevi zararlar i\u00e7in tazminat davas\u0131 a\u00e7malar\u0131 muhtemel olabilecektir. Bu t\u00fcr t\u00fcm ihtimallerin bertaraf edilmesi i\u00e7in; alaca\u011f\u0131n nas\u0131l ve nereden \u00f6\u011frenildi\u011finin ve bu kapsamda do\u011facak sorumluklar\u0131n devredenden ve devralandan hangisine ait olaca\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6zle\u015fmede belirlenmesinde bizce yarar vard\u0131r.<\/p>\n Yukar\u0131da s\u00f6ylendi\u011fi \u00fczere, kural olarak, t\u00fcm haklar alaca\u011f\u0131n devri i\u015flemine konu olabilirler.[46]<\/a> Alaca\u011f\u0131n devrinde \u201cba\u011fl\u0131 haklar\u201d ve \u201cr\u00fc\u00e7han (\u2248imtiyazl\u0131, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da \u00f6ncelikli) haklar\u0131\u201dn\u0131n devralana ge\u00e7mesi[47]<\/a> gibi; y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler de devralana ge\u00e7mi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n Bu ba\u011flamda \u00f6rne\u011fin, alacak i\u00e7in garanti bab\u0131ndan konulan rehinler[48]<\/a> ya da s\u00f6zle\u015fmenin sona erdirilmesi gibi haller; s\u00f6zle\u015fme ile birlikte ge\u00e7mi\u015f olurlar. Bundan ba\u015fka, yeni alacakl\u0131(=devralan), s\u00f6zle\u015fmede aksi h\u00fck\u00fcm olmad\u0131k\u00e7a; alaca\u011fa ba\u011fl\u0131, alaca\u011f\u0131n mevcudiyetini ve ifas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131labilecek t\u00fcm us\u00fbl ve garantileri de elde etmi\u015f olur.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin faiz, temerr\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrme haklar\u0131 gibi haklarla; icra i\u015flemlerinden do\u011fan ve alacakta di\u011fer alacakl\u0131lara g\u00f6re \u00f6ncelik hakk\u0131 gibi haklar da yeni alacakl\u0131ya ge\u00e7mi\u015f olur.[49]<\/a> Bunun gibi arsa pay\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 in\u015faat s\u00f6zle\u015fmesinde m\u00fcteahhid, kendisine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lan ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcm alaca\u011f\u0131n\u0131 devretti\u011fi ki\u015fi, hem bu ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcm\u00fc hem de buna ba\u011fl\u0131 arsa pay\u0131n\u0131 tapuda kendi \u00fczerine tescil ettirebilecektir.[50]<\/a><\/p>\n Alacak niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan haklar; ayn\u00ee haklar ve yenilik do\u011furan haklar alaca\u011f\u0131n devri h\u00fck\u00fcmlerine tabi de\u011fildirler.[51]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar elde olan, sahiplik t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131 ile tesis edilmi\u015f haklard\u0131r. Yenilik do\u011furan bir hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla do\u011facak alacak hakk\u0131 ise alaca\u011f\u0131n devri h\u00fck\u00fcmlerine tabidir. \u0130potek hakk\u0131 gibi baz\u0131 ayni ya da se\u00e7im hakk\u0131 gibi baz\u0131 yenilik do\u011furan haklar da kendi ba\u015flar\u0131na alaca\u011f\u0131n devrine konu olmad\u0131klar\u0131 gibi; as\u0131l alacakla devre konu olurlar.[52]<\/a><\/p>\n \u00d6ncelikle ki\u015filerin kendilerine s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131 olmayan; kendilerinde ayr\u0131labilen devredilebilen haklar\u0131n devri m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.[53]<\/a><\/p>\n Aksinin kanunla ya da s\u00f6zle\u015fmeyle \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi halleri hari\u00e7 kalmak \u00fczere: alaca\u011f\u0131n mevcudiyeti ve tahsilini anlaml\u0131, i\u015fler ve etkili k\u0131lan ve alaca\u011fa ba\u011fl\u0131 olan hak ve us\u00fbller, devredilmi\u015f say\u0131l\u0131rlar. Alacakl\u0131 ve bor\u00e7lu taraflar, s\u00f6zle\u015fmenin devrini yasaklayan h\u00fckm\u00fc s\u00f6zle\u015fmeye koyarlarsa, s\u00f6zle\u015fme, ki\u015fi y\u00f6n\u00fcnden yasak kapsam\u0131nda olur ve devredilemez.[54]<\/a><\/p>\n Taraflar s\u00f6zle\u015fmede as\u0131l hakk\u0131n hangi \u00f6l\u00e7\u00fclerde ve ne kadar\u0131n\u0131n ve bu hakka ba\u011fl\u0131 olan fer\u2019\u00ee haklardan hangilerinin hangi \u015fartlar alt\u0131nda devredil(m)ece\u011fini belirleyebilirler.[55]<\/a> Yaln\u0131z, belirlenen yasaklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k oldu\u011fu s\u00fcrece, , alacak, iyi niyetli de olsa, devralana ge\u00e7mez. Bunun istisnas\u0131 devir yasa\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7ermeyen bor\u00e7 ikrar\u0131d\u0131r.[56]<\/a><\/p>\n 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanununa (TMK\u2019ya) g\u00f6re; manevi tazminat\u0131n devir konusu olabilmesi, bunu kar\u015f\u0131 taraf\u0131n (=devralan\u0131n) kabul etmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r (TMK., m. 25).<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri i\u015fleminde alacak hakk\u0131n\u0131n s\u00f6zle\u015fmede aksi yaz\u0131l\u0131 olmayan ve alacak hakk\u0131n\u0131 kullanmak i\u00e7in gereke(bile)cek fer\u2019\u00eeleri (\u2248alaca\u011f\u0131n ifas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 ve alaca\u011f\u0131 alacak niteli\u011fine kavu\u015fturan ikincilleri, \u2248tamamlay\u0131c\u0131lar\u0131) de, alacak hakk\u0131yla beraber devredilmi\u015f olur.[57]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131 ile ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 s\u00f6zle\u015fmede belirtilmemi\u015f fer\u2019\u00eeleriyle devralana (=yeni alacakl\u0131ya) ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131; devralan\u0131n; bor\u00e7luya kar\u015f\u0131, alaca\u011f\u0131n ifas\u0131n\u0131 hukuki olarak zorlay\u0131c\u0131 t\u00fcm yol ve usullere de sahip olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Devralan\u0131n arabulucuya[58] <\/a>gitmesi ya da dava yoluna ba\u015fvurmas\u0131 bu yol ve usuller kapsam\u0131nda fer\u2019\u00ee haklar i\u00e7inde yer al\u0131rlar.[59]<\/a><\/p>\n \u015eu hale g\u00f6re: Devralan\u0131n arabuluculuk ya da dava hakk\u0131 gibi haklar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc, devralan, art\u0131k alaca\u011f\u0131n alacakl\u0131s\u0131 konumuna girmi\u015ftir. M\u00fclkiyet sahipli\u011fine<\/a> k\u0131yasla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek olursa, durum, malikin m\u00fclk\u00fcn\u00fc koruyabilmesi i\u00e7in dava haklar\u0131na da benzerlik arz eder.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla, alacak, eski alacakl\u0131dan(=devredenden) alaca\u011f\u0131 devralana (=yeni alacakl\u0131ya) ge\u00e7erken; yan\u0131nda fer\u2019\u00eeleri ba\u011flam\u0131nda, arabuluculu\u011fa ve davaya ba\u015fvuru ya da taraf olma haklar\u0131 da ge\u00e7mi\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n Burada, devreden ve devralan aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131k konusu olabilecek olan; alaca\u011f\u0131n devri i\u00e7in arabuluculuk ve dava har\u00e7 ve masraflar\u0131n\u0131n, bu s\u00fcre\u00e7ler i\u00e7in vekil tayin edilirse avukata \u00f6denecek ve mahkemenin h\u00fckmedece\u011fi avukatl\u0131k \u00fccretleri gibi \u00fccretlerin hangi tarafa ait olaca\u011f\u0131; devredene r\u00fccu ettirilip ettirilemeyece\u011fi (\u2248devredenden al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131), tercihan, devir s\u00f6zle\u015fmesinde belirlenmelidir.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmesi i\u00e7in, \u00f6nce ortada bir alaca\u011f\u0131n olmas\u0131 yani mevcudiyeti gerekir.[60]<\/a> Alaca\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bir kimsenin devredece\u011fi alacak \u00fczerinde tasarruf sahibi olabilmelidir. Aksi takdirde devreden s\u0131fat\u0131n\u0131 kazan\u0131lamayaca\u011f\u0131ndan; ortaya \u00e7\u0131kacak yetkisizlik, alaca\u011f\u0131n devri i\u015flemini ge\u00e7ersiz k\u0131lacakt\u0131r.[61]<\/a><\/p>\n Konusu ve i\u00e7eri\u011fi yeterince belirlenmi\u015f ya da belirlenebilir olmak kayd\u0131yla, gelecekte ortaya \u00e7\u0131kabilecek haklar da alaca\u011f\u0131n devri i\u015flemine konu olabilirler.[62]<\/a> \u201cAlaca\u011f\u0131n devri\u201dnde, alaca\u011f\u0131n kesin olarak varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil; varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak, hakl\u0131 gerek\u00e7elerle temellendirilen bir iddian\u0131n olmas\u0131 gerekli ve yeterlidir. \u201cBor\u00e7lar Kanunu\u2019nda mevcut ve gelecekteki alacaklar\u0131n k\u0131smen veya b\u00fct\u00fcn olarak devrini yasaklayan bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktad\u0131r.\u201d[63]<\/a> \u201cBir hukuk i ili\u015fkiden do\u011faca\u011f\u0131 \u00fcmit edilen alacaklar\u201d[64]<\/a><\/p>\n \u00d6rne\u011fin, 2 sene sonraki 4. ay i\u00e7in elde edilecek kira bedelinin devri; gidi\u015fattan, kirac\u0131n\u0131n kiralanan\u0131 b\u0131rakmayaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 halinde m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. Keza, bir m\u00fczik eserinin sahibi ya da varislerinden izinsiz olarak umuma yay\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Bu ihl\u00e2lden kaynaklanan ama miktar\u0131 belirlenmemi\u015f mali haklar\u0131n veya tazminat\u0131n alaca\u011f\u0131n devri ile aktar\u0131lmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Bir kimsenin alaca\u011f\u0131n\u0131n hakl\u0131 beklenti ya da bekleyen hak olmas\u0131 halinde de devre konu edilebilece\u011fi malumdur. Anayasan\u0131n 35 ve \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesinin korudu\u011fu m\u00fclkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131na, tahakkuk eden ya da tahakkuku me\u015fru beklenti<\/a>[65]<\/a> olabilecek kazan\u0131mlar da girmektedirler.[66]<\/a><\/p>\n \u0130leride do\u011facak olan ama ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f ya da belirlenmemi\u015f olacaklar\u0131n devri, ancak alacak do\u011fdu\u011fu anda h\u00fck\u00fcm ifade eder. Devredenin tasarruf yetkisi de alacak do\u011fdu\u011fu anda h\u00fck\u00fcm do\u011furur.[67]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devrinde, alaca\u011f\u0131n devredilece\u011fi ki\u015fi(=devralan) bilinmeli ve s\u00f6zle\u015fmede belirtilmelidir.[68]<\/a>\u00a0 Alaca\u011f\u0131n, devredileninin bilinmedi\u011fi hallerde de devir, genelde ge\u00e7erlili\u011fi kabul edilmektedir. Bu durum, kime oldu\u011fu yaz\u0131lmadan ciro edilen ya da hamiline yaz\u0131lm\u0131\u015f kambiyo senedine benzemektedir. Yaln\u0131z bu durumda taraflar\u0131n anla\u015fm\u0131\u015f olmalar\u0131 \u015fart\u0131 aran\u0131r.[69]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmeleri yap\u0131l\u0131rken, konuyla ilgili olarak kanunla konulan yasaklara veya s\u00f6zle\u015fmelerde aksine kararla\u015ft\u0131r\u0131lmalara uyulmas\u0131 gerekir.[70]<\/a> Ayr\u0131ca taraflar\u0131n alaca\u011f\u0131n devrinde neleri ya da hangi konular\u0131 devir istisnas\u0131 kabul ettiklerini belirlemeleri \u2013ki buna pratik olarak \u201cdevretmeme s\u00f6zle\u015fmesi\u201d [71]<\/a> denmektedir.<\/p>\n Bilhassa kanunla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen a\u00e7\u0131k k\u0131s\u0131tlamalar ya da \u201calacakl\u0131 ile bor\u00e7lunun aras\u0131ndaki ili\u015fkinin hukuki niteli\u011fi\u201dnden[72]<\/a> kaynaklanan engeller yasaklama kapsamda an\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. \u00a0\u00d6rne\u011fin Sosyal Sigortalar ve Genel Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 Kanunun (SSGSSK\u2019n\u0131n) 93. maddesi, alaca\u011f\u0131n devrini yasaklayan h\u00fck\u00fcm niteli\u011findedir. Keza, vek\u00e2let s\u00f6zle\u015fmesinden ya da nafaka veya edinilmi\u015f mallara ortakl\u0131k hakk\u0131 gibi, aile hukukundan do\u011fan alacaklar devre konu edilemezler. 5434 say\u0131l\u0131 Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanununu 120\/1. maddesi de emekli ayl\u0131klar\u0131n\u0131n en fazla 3 ayl\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131n devredilebilece\u011fini belirtmektedir.[73]<\/a><\/p>\n \u0130\u00e7eri\u011fi ve amac\u0131 hukuka veya ahl\u00e2ka ayk\u0131r\u0131 ya da ger\u00e7ekle\u015fmesi imk\u00e2ns\u0131z konular\u0131n s\u00f6zle\u015fme ile devri gere\u00e7siz addedilir ve hukuki say\u0131lmaz.[74]<\/a> \u00a0Ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyecek amac\u0131 i\u00e7eren s\u00f6zle\u015fmeler i\u00e7in de amac\u0131n ge\u00e7ersizli\u011fi ba\u011flam\u0131nda s\u00f6zle\u015fme, gayr\u0131 hukuki addedilecektir.<\/p>\n \u201cAnla\u015fmaya dayal\u0131 devri yasaklar\u0131n(a giren) alaca\u011f\u0131 devralan iyi niyetli olsa dahi, alacak ona intikal etmez; s\u00f6zle\u015fme yasaklar\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131klar, iyi niyetle giderilemez.\u201d[75]<\/a> \u201cBu durumun istisnas\u0131 ise, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin devir yasa\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7ermeyen yaz\u0131l\u0131 bir bor\u00e7 ikrar\u0131na g\u00fcvenerek alaca\u011f\u0131 kazanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu durumda bor\u00e7lu, anla\u015fma uyar\u0131nca devrin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n\u0131 bu ki\u015fiye kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcremez.\u201d[76]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri yasaklar\u0131n\u0131n kanundan kaynaklanmas\u0131 halinde ge\u00e7ersizli\u011fi; s\u00f6zle\u015fmeden kaynaklanmas\u0131 halinde ise ge\u00e7ersizlikten dolay\u0131 iptalin yarg\u0131sal kararla tespiti gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.[77]<\/a><\/p>\n Devralan yasaklardan haberdar de\u011fil ve bor\u00e7luya da ula\u015fam\u0131yorsa; devredene, alaca\u011f\u0131n devrini engelleyecek bir durumunun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormal\u0131d\u0131r.[78]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri kanunla ya da mahkeme karar\u0131 ile olu\u015fturulanlar hari\u00e7, bir s\u00f6zle\u015fmeyle kurulur.[79]<\/a> Devreden ve devralan taraflar\u0131n iradelerini beyan ederek anla\u015ft\u0131klar\u0131 anda bu s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lm\u0131\u015f olur. S\u00f6zle\u015fme en az \u201cyaz\u0131l\u0131 us\u00fbl\u201d\u00fc gerektirdi\u011finden, anla\u015fman\u0131n yaz\u0131ya d\u00f6k\u00fclmesi gerekir.<\/p>\n Bir g\u00f6r\u00fc\u015f,[80]<\/a> \u201cyaz\u0131l\u0131 olmak\u201d \u015fart\u0131n\u0131n, alaca\u011f\u0131n devri i\u015fleminin, devredenin yaz\u0131l\u0131 beyan\u0131 ile yerine gelmi\u015f oldu\u011funu belirtmektedir. Buna g\u00f6re, devralan\u0131n kabul beyan\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 olmas\u0131 bile gerekmeyecek; s\u00f6zl\u00fc olmas\u0131 yetecektir.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri bir s\u00f6zle\u015fme olup, \u201cdevredenin devir iradesi, alaca\u011f\u0131 devralan taraf\u0131ndan kabul edilmedik\u00e7e\u201d, s\u00f6zle\u015fme te\u015fekk\u00fcl etmemi\u015f olacakt\u0131r. \u00a0Alaca\u011f\u0131n devri i\u015fleminin iki tarafl\u0131 bir tasarruf i\u015flemi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse,[81]<\/a> bu tasarruf i\u015fleminin \u201cs\u00f6zle\u015fme\u201d \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 ortadad\u0131r.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri vaadi herhangi bir \u015fekle tabi de\u011fildir (TBKm. 184\/2). Her ne kadar TBK\u2019n\u0131n 29. maddesine g\u00f6re \u00f6n s\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7erlili\u011fi, ileride kurulacak s\u00f6zle\u015fmenin \u015fekline ba\u011fl\u0131 ise de burada bir \u00f6ns\u00f6zle\u015fme-as\u0131l s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131ndan, an\u0131lan 29. madde uygulanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00f6ns\u00f6zle\u015fme as\u0131l s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisi i\u00e7in her ikisi de bor\u00e7land\u0131r\u0131c\u0131 i\u015flem olmas\u0131 gerekirken alaca\u011f\u0131n devri bor\u00e7land\u0131r\u0131c\u0131 i\u015flem, alaca\u011f\u0131n devri ise tasarruf i\u015flemidir.[82]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri vaadi ivazs\u0131z (\u2248kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z) vaadse, ba\u011f\u0131\u015flama gibi en az yaz\u0131l\u0131 \u015fekle tabi olmal\u0131d\u0131r.[83]<\/a> \u0130vaz olarak bir ta\u015f\u0131nmaz \u00fczerindeki ayni hakk\u0131n devri bor\u00e7lan\u0131l\u0131yorsa, resmi \u015fekle uyulmas\u0131 gerekmektedir.[84]<\/a><\/p>\n Devir s\u00f6zle\u015fmesinin mutlak suretle bir sebebe ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi ya da bunun gerekmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde tart\u0131\u015fmalar sonu\u00e7lanm\u0131\u015f de\u011fildir. Bir k\u0131s\u0131m m\u00fcellifler (\u2248yazarlar), bu s\u00f6zle\u015fmelerde sebebin belirtilmesi gerekmedi\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla bu s\u00f6zle\u015fmelerin soyut nitelikte olduklar\u0131n\u0131 belirtirken;[85]<\/a> bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alan m\u00fcellifler (\u2248yazarlar) ise, bu s\u00f6zle\u015fmelerin mutlak suretle sebebe ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 belirtmektedirler.[86]<\/a> S\u00f6zle\u015fmenin \u201csebebe ba\u011fl\u0131\u201d olmas\u0131 ile olmamas\u0131 aras\u0131ndaki \u00f6nemli fark da; devrin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 halinde ispat ile; sonucun ne olaca\u011f\u0131 ve tazminat\u0131n ya da iadenin neye dayanarak istenebilece\u011finde d\u00fc\u011f\u00fcmlenmektedir.[87]<\/a><\/p>\n Borcun sebebe ba\u011fl\u0131 oldu\u011funun kabul\u00fcnde, s\u00f6zle\u015fmede sebep yoklu\u011fu ya da hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k, alaca\u011f\u0131n devrinin ge\u00e7ersizli\u011fine sebep olacakt\u0131r. Bu durumda s\u00f6zle\u015fme ba\u015ftan ge\u00e7ersiz oldu\u011fu i\u00e7in, devralan\u0131n s\u00f6zle\u015fmeyi bu nedenle de devredene tekrar devretmesine gerek kalmayacakt\u0131r.[88]<\/a> Ge\u00e7ersiz addedilen s\u00f6zle\u015fme devreden tarafa iade edilmezse, belgenin iptali ve ya iadesi davas\u0131 a\u00e7\u0131labilecektir.[89]<\/a> Bu durumda alaca\u011f\u0131n devrinin ge\u00e7ersizli\u011finden farkl\u0131 olarak, s\u00f6zle\u015fme icra edilmi\u015f ve bundan kar\u015f\u0131 taraf\u0131n haks\u0131z zenginle\u015fmesine sebebiyet veren zararlar da meydana gelmi\u015f olabilir. Bu durumda da, devralan\u0131n ya da devralan\u0131n zararlar\u0131n\u0131n giderilmesi sebepsiz zenginle\u015fme h\u00fck\u00fcmlerine dayanarak[90]<\/a> istenebilecektir.<\/p>\n S\u00f6zle\u015fmenin sebebe ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fcne ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ise; yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fme sebebin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da yoklu\u011fu gibi sebeplerle ge\u00e7ersiz olmayacakt\u0131r. S\u00f6zle\u015fmelerin sebebe ba\u011fl\u0131 olmad\u0131klar\u0131n\u0131n kabul edilmesi halinde, s\u00f6zle\u015fmenin icras\u0131ndan do\u011facak zarar, yine bir anlamda sebepsiz zenginle\u015fme olabilecek ve s\u00f6zle\u015fmeye dayanarak, nihayetinde bir geri verme davas\u0131 ile istenebilecektir.[91]<\/a><\/p>\n Sonu\u00e7ta -devreden ve devralan aras\u0131ndaki ili\u015fki ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak ve bor\u00e7lunun borcun \u00f6denmesinde bor\u00e7lu a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kabilecek \u00e7eki\u015fmeli durumlar ayr\u0131k ve sakl\u0131 kalmak \u00fczere,- her iki halde de devreden ve devralan aras\u0131ndaki, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan niteliklerin icra edilmesinden do\u011facak zararlar, fiilen ortaya \u00e7\u0131kan haks\u0131z zenginle\u015fme sebebiyle dava yoluyla giderilmi\u015f olacakt\u0131r.[92]<\/a><\/p>\n Alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmeleri ivazl\u0131 ya da ivazs\u0131z olarak yap\u0131labilirler. Burada \u201civaz\u201d, alaca\u011f\u0131n devri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda; devralana, devredenin alacakl\u0131s\u0131 oldu\u011fu bor\u00e7 y\u00fckleme \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131karlar.[93]<\/a> Bu alacak, devralana, belli miktar para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 devredilmi\u015fse, alacak hakk\u0131n\u0131n sat\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r.[94]<\/a> Bu durumda ortaya \u00e7\u0131kan alaca\u011f\u0131n devri ama z\u0131mn\u00ee olarak bir anlamda ve uyarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde \u201csat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmesi\u201ddir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin: bir haks\u0131z fiilden do\u011facak zarar<\/a>, alacakl\u0131s\u0131na bunun giderilmesi ya da tazminat isteme hakk\u0131 verir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nceden meydana gelmi\u015f ve \u00f6deme zaman\u0131 ge\u00e7mi\u015f zararlar \u201ctazmin\u201d edilebileceklerdir. Bu kapsamdaki alacaklar, zarar\u0131n kanunlarda belirlen \u015fekillerde giderilmesi ve\/veya tazminat \u00f6denmesi \u015fekillerinde ortaya \u00e7\u0131kabilirler. Bu alaca\u011f\u0131n, -\u00f6rne\u011fin devreden ve devralan\u0131n belirledikleri ya da bil\u00e2hare belirleyecekleri- belli bir tutar paran\u0131n \u00f6denmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda devri s\u00f6z konusu olabilecektir. \u0130\u015fte bunun gibi durumlarda yap\u0131lan alaca\u011f\u0131n devri \u201calaca\u011f\u0131n ivazl\u0131 devri\u201d olmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu gibi ivazl\u0131 devrilerde bizce: S\u00f6zle\u015fmede, 1-) devralan taraf\u0131ndan tahsil edilecek ve devredene verilecek alacak miktar\u0131ndan kesilecek vergilerin ya da yap\u0131lacak di\u011fer masraflar\u0131n; 2-) devralan\u0131n, alaca\u011f\u0131 tahsil i\u00e7in yapaca\u011f\u0131; \u00a0arabuluculuk ve dava har\u00e7 ve masraflar\u0131 ile s\u00f6zle\u015fmeyle ve mahkemece \u00f6denmekle avukatl\u0131k \u00fccretleri gibi t\u00fcm harcamalar ve masraflar\u0131n; devralan\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde kal\u0131p kalmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 edime dayal\u0131 olarak yap\u0131lan alaca\u011f\u0131n devri s\u00f6zle\u015fmelerinde, devreden, devralana, s\u00f6zle\u015fmede a\u00e7\u0131k k\u0131s\u0131tlamalar olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, alaca\u011f\u0131 ve bor\u00e7lunun \u00f6deme g\u00fcc\u00fcn\u00fc garanti etmi\u015f say\u0131l\u0131r.[95]<\/a> \u201cAlacak bir edim kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n devredilmi\u015f ya da kanun gere\u011fince ba\u015fkas\u0131na ge\u00e7mi\u015fse, devreden veya \u00f6nceki alacakl\u0131, alaca\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan ve bor\u00e7lunun \u00f6deme g\u00fcc\u00fcnden sorumlu de\u011fildir.\u201d (TBK., m. 191\/2)<\/p>\n Garanti sorumlulu\u011funun \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesindeki ama\u00e7 ve hukuki yarar; alaca\u011f\u0131 devralan\u0131n garanti konular\u0131n\u0131n yoklu\u011fu gibi bir durum ve tehlike ile kar\u015f\u0131la\u015fmamas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r.[96]<\/a> Alaca\u011f\u0131n \u00f6denmesinin bir edime kar\u015f\u0131l\u0131k olarak bir garanti edilmesi, hakkaniyete uygun olaca\u011f\u0131 gibi; devreden ile devralan aras\u0131nda vuku bulabilecek bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f da olmaktad\u0131r.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n, alaca\u011f\u0131n devri tarihinde mevcut olmad\u0131\u011f\u0131ndan devredenin sorumlu tutulabilmesi i\u00e7in, s\u00f6zle\u015fmenin ivazl\u0131 oldu\u011funun \u00f6ncelikle ispat\u0131 gerekir.[97]<\/a><\/p>\n Kanun ve yarg\u0131 kararlar\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fen alaca\u011f\u0131n devrinde devredenin (=devir bor\u00e7lusunun) garanti sorumlulu\u011fu olmayacakt\u0131r.[98]<\/a><\/p>\n \u201cAlaca\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131\u201d kapsam\u0131na, anla\u015fmada belirlenen \u00f6zellikleri ile bir alaca\u011f\u0131n mevcudiyeti girer ve; bu alaca\u011f\u0131n, devir s\u00f6zle\u015fmesiyle ta\u015f\u0131mas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen vas\u0131f ve \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir.[99]<\/a> \u00d6rne\u011fin \u015farta ba\u011fl\u0131 alacak da mevcuttur ama s\u00f6zle\u015fmede yaz\u0131l\u0131 bu \u00f6zelli\u011fi ile mevcuttur.<\/p>\n Devredenin garanti kapsam\u0131nda da, TBK\u2019ya g\u00f6re, devir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 elde etti\u011fi edim ve faizi, devir masraflar\u0131, devralan\u0131n alaca\u011f\u0131 tahsil i\u00e7in yapaca\u011f\u0131 masraflar girer (m. 193). Ancak bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, bu sorumluluk TBK\u2019da konuya ili\u015fkin \u00f6zel nitelikli oldu\u011fundan, bu kapsama ay\u0131ba ve zapta kar\u015f\u0131 tekeff\u00fcl gibi taahh\u00fct ve kefaletler girmezler. Keza s\u00f6zle\u015fmelerdeki ge\u00e7ersizlik durumlar\u0131 gibi durumlar da kapsam d\u0131\u015f\u0131 tutulurlar.[100]<\/a> Bunlar\u0131n s\u00f6zle\u015fmede \u00f6zel olarak belirtilmesi sorumluluk kapsam\u0131na bunlar\u0131 d\u00e2hil edebilir; belirsizlik ise devri \u015feklinde anla\u015f\u0131l\u0131r.[101]<\/a> Bize g\u00f6re bu hususlar\u0131n s\u00f6zle\u015fmede a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmesi yine de faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Alaca\u011f\u0131n ivazl\u0131 devrinde devreden, devralana; alacak tahsil edilemezse kendisinin \u00f6deme g\u00fcc\u00fcn\u00fc garanti etmelidir.[102]<\/a> Alaca\u011f\u0131n tahsilini zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 durumlar da alaca\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili g\u00f6r\u00fclebilir.[103]<\/a> Devreden taraf\u0131ndan alaca\u011f\u0131n garanti edilmesinde \u00f6l\u00e7\u00fc; alacak kadar de\u011fil, s\u00f6zle\u015fmeyle devralandan elde etti\u011fi kazan\u0131mlar kadar tazmin sorumlulu\u011fu kadard\u0131r.[104]<\/a><\/p>\n Devralan, s\u00f6zle\u015fmede aksine anla\u015f\u0131labilecek bir h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131\u011f\u0131 hallerde:[105]<\/a> \u0130fa etti\u011fi kar\u015f\u0131 edimin faizi ile birlikte geri verilmesini; devrin sebep oldu\u011fu giderleri; bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 devrald\u0131\u011f\u0131 alaca\u011f\u0131 elde etmek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ve sonu\u00e7suz giri\u015fimlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 giderleri; devreden kusursuzlu\u011funu ispat etmedik\u00e7e u\u011frad\u0131\u011f\u0131 di\u011fer zararlar\u0131n\u0131, devredenden isteyebilir (TBK., m. 193).<\/p>\n Devralan \u201calacakl\u0131, alaca\u011f\u0131n\u0131 borcu ifaya y\u00f6nelik olarak devretmekle birlikte borca mahsup edilecek miktar\u0131 belirlememi\u015fse devralan, ancak bor\u00e7ludan ald\u0131\u011f\u0131 veya gereken \u00f6zeni g\u00f6sterseydi alabilecek oldu\u011fu miktar\u0131, kendi alaca\u011f\u0131na mahsup etmek zorundad\u0131r.\u201d (TBK., m. 192). Kanunun kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 edim y\u00fckleyen s\u00f6zle\u015fmeler i\u00e7in \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc -ama bizce \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde ivazs\u0131z s\u00f6zle\u015fmede de ba\u011flay\u0131c\u0131 addedilebilecek- bu h\u00fckm\u00fcnden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere: devrin, devredenin bir borcuna kar\u015f\u0131l\u0131k olmak \u00fczere yap\u0131lmas\u0131 halinde; alaca\u011f\u0131n, devredenin yeni alacakl\u0131ya borcunu kapatacak nitelikte ve dengede olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n Yeni alacakl\u0131 iyiniyetin gerektirdi\u011fi \u00f6zeni g\u00f6sterseydi tahsil edece\u011fi alaca\u011f\u0131n bu dengeden az olmas\u0131 halinde kalan k\u0131sm\u0131 devredenin ayr\u0131ca mahsup etmesi gerekecektir.[106]<\/a><\/p>\n Bu arada, devredenden, bor\u00e7ludan tahsil edece\u011fi alaca\u011f\u0131n kanuna uygun ifas\u0131na dair garantisi devralan taraf\u0131ndan istenmelidir. Devralan\u0131n, bu konuda gerekli \u00f6zeni g\u00f6stermemesinin sebep oldu\u011fu kay\u0131plar\u0131n tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 devredene yans\u0131tmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olamaz.[107]<\/a> Bu konuda s\u00f6zle\u015fmede yer alacak \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler, muteberdir.<\/p>\n <\/p>\n Yazarlar:<\/p>\n 1-) Prof. Dr. R. Cengiz Derdiman\u00a0 e posta: rderdiman@hukukiyaklasim.com<\/p>\n 2-) Av. Emirhan Derdiman<\/a> Bursa Barosu, e posta:\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 iletisim[@]derdimanhukuk.com\u00a0 \u00a0Tel: 0 224 909 1453\u00a0 internet sitesi: https:\/\/www.derdimanhukuk.com\/<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 1-)\u00a0 Bu makalenin, yasalara uygun \u015fekilde kaynak g\u00f6sterilip at\u0131f yap\u0131larak kullan\u0131lmas\u0131 hari\u00e7, r\u0131zam\u0131z ve iznimiz al\u0131nmadan ba\u015fka yerlerde yay\u0131mlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak isteriz. Bu hususta Yasal Uyar\u0131<\/a> sayfas\u0131n\u0131 da kontrol edebilirsiniz.2-) Bu makaleye at\u0131f yap\u0131lmas\u0131 halinde:<\/p>\n R. Cengiz Derdiman-Emirhan Derdiman<\/a>, \u201c<\/em>Alaca\u011f\u0131n Devri S\u00f6zle\u015fmelerinin Anlam\u0131 ve \u0130\u00e7eri\u011fi\u201d, <\/em>Hukuki Yakla\u015f\u0131m Sitesi<\/em>, <\/em>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. <\/em>Eri\u015fim Tarihi: ..\/..\/20..<\/p>\n \u015eeklinde kaynak g\u00f6sterilmesi gerekmektedir.<\/p>\n 3-) \u0130znimiz ve r\u0131zam\u0131z al\u0131nmas\u0131 kayd\u0131yla di\u011fer kullan\u0131mlarda da mutlaka:<\/p>\n Kaynak:\u00a0 R. Cengiz Derdiman-Emirhan Derdiman,<\/a>\u00a0 \u201c<\/em>Alaca\u011f\u0131n Devri S\u00f6zle\u015fmelerinin Anlam\u0131 ve \u0130\u00e7eri\u011fi\u201d, <\/em>Hukuki Yakla\u015f\u0131m Sitesi<\/em>, <\/em>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. <\/em>Eri\u015fim Tarihi: ..\/..\/20..<\/p>\n \u015eeklinde kaynak g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n <\/p>\n [1] \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Silva Dullinger, B\u00fcrgerliches Recht II, Schuldrecht Allgemeiner Teil<\/em>, dritte, aktualisierte Auflage, Springer Verlag, Wien, 2008, s. 107.<\/p>\n [2]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 R. Cengiz Derdiman, Hukuk Ba\u015flang\u0131c\u0131,<\/em> 5. Bask\u0131, Akt\u00fcel Yay\u0131nlar\u0131, Bursa, 2015, s. 165.<\/p>\n [3]<\/a>\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Lena Rudkowski, Wirtschaftsrecht:<\/em> BGB AT,<\/em> Schuldrecht, Sachenrecht,<\/em> Springer Fachmedien Wiesbaden, 2016, s. 86.<\/p>\n [4]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Devellio\u011flu, Ferit, Osmanl\u0131ca T\u00fcrk\u00e7e Ansiklopedik L\u00fcgat, Ayd\u0131m Kitabevi Yay\u0131n\u0131, Ankara, 2013, s. 1289.<\/p>\n [5]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M. Kemal O\u011fuzman-Turgut \u00d6z, Bor\u00e7lar Hukuku Cilt II<\/em>, Vedat Kitap\u00e7\u0131l\u0131k yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2013, s. 545.<\/p>\n [6]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bak\u0131n\u0131z ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z: Thomas Zerres, B\u00fcrgerliches Recht Allgemeiner Teil, Schuldrecht, Sachenrecht, Zivilprozessrecht <\/em>9. Auflage, Springer-Verlag, Berlin, 2019, s. 201, 202.<\/p>\n [7]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dietmar O. Reich-Peter Schmitz, Einf\u00fchrung in das b\u00fcrgerliche Recht<\/em>, 3., aktualisierte und erweiterte Auflage, Betriebswirtschaftlicher Verlag Dr. Th. Gabler GmbH, Wiesbaden, 2000, s. 170.<\/p>\n [8]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M. Kemal O\u011fuzman-Nami Barlas, Meden\u00ee Hukuk, Giri\u015f, Kaynaklar, Temel Kavramlar,<\/em> 18. Bask\u0131, Vedat Kitap\u00e7\u0131l\u0131k Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2012, s. 185.<\/p>\n [9]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mehmet Ayan, Bor\u00e7lar Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler<\/em>,7. Bask\u0131, Mmoza Yay\u0131nlar\u0131, Konya, 2012, s. 42.<\/p>\n [10]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Saibe Oktay \u00d6zdemir, \u201cTeminat Ama\u00e7l\u0131 Alacak Devri ve Toptan Temlik S\u00f6zle\u015fmeleri\u201d \u0130stanbul \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Mecmuas\u0131,<\/em> y\u0131l: 1999, cilt: 57, say\u0131: 1-2, ss: 265 – 299, s. 270.<\/p>\n [11]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Oktay \u00d6zdemir, s. 275.<\/p>\n [12]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Karl-Heinz Below, B\u00fcrgerliches Recht\u00a0 Schuldrecht Allgemeiner Teil, <\/em>Springer Fachmedien, Wiesbaden, 1965,\u00a0\u00a0 s. 119; Dullinger, s. 107.<\/p>\n [13]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Rudolf Welser-Birgitta Z\u00f6chling-Jud, B\u00fcrgerliches Recht II<\/em>, MANZ\u2019sche Verlags- und Universit\u00e4tsbuchhandlung, Wien, 2015, s. 135.<\/p>\n [14]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Rudolf\/Z\u00f6chling-Jud, s. 135.<\/p>\n [15]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ayan, s. 45.<\/p>\n [16]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zerres, s. 204.<\/p>\n [17]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Welser\/Z\u00f6chling-Jud, s. 135.<\/p>\n [18]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Below, s. 119; Dullinger, s. 107.<\/p>\n [19]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ayan, s. 45, 46; Rudkowski, s. 86; Welser\/Z\u00f6chling-Jud, s. 135, 136.<\/p>\n [20]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Fikret Eren, Bor\u00e7lar Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler, 14. Bask\u0131, Yetkin Yay\u0131nlar\u0131, 2012, s. 1243.<\/p>\n<\/h4>\n
<\/h4>\n
\u00a72- Alaca\u011f\u0131n Devri \u0130le \u0130lgili Tafsilatl\u0131 (=ayr\u0131nt\u0131l\u0131) A\u00e7\u0131klama<\/em><\/h3>\n
1. Anlam\u0131 ve Mahiyeti<\/h3>\n
1.1. Alaca\u011f\u0131n Devri ve Tan\u0131m\u0131<\/h4>\n
<\/h4>\n
1.2. S\u00f6zle\u015fmenin Taraflar\u0131 ve Bor\u00e7lunun Durumu<\/h4>\n
1.2.1. Eski ve Yeni Alacakl\u0131lar Aras\u0131 \u0130li\u015fkiler<\/h4>\n
1.2.2. Bor\u00e7lunun Eski Alacakl\u0131 ve Yeni Alacakl\u0131yla \u0130li\u015fkileri<\/h4>\n
1.3. Alaca\u011f\u0131n Devri S\u00f6zle\u015fmesinin Benzerleri \u0130le Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/h4>\n
1.3.1. \u0130fa Talebini Devir<\/h4>\n
1.3.2. Vek\u00e2let, Hizmet S\u00f6zle\u015fmeleri ve Ba\u011f\u0131\u015f Gibi Durumlar<\/h4>\n
1.3.3. S\u00f6zle\u015fmenin Devri<\/h4>\n
1.3.4. Dava Konusunun Devri<\/h4>\n
1.3. Alaca\u011f\u0131n Bor\u00e7lusuna Devre \u015feklinde Alaca\u011f\u0131n Devri Olabilir mi?<\/h4>\n
2. Bor\u00e7lunun Alaca\u011f\u0131n Devrinden Haberdar Olmamas\u0131n\u0131n Sonu\u00e7lar\u0131<\/h3>\n
2.1. Devrin Bor\u00e7lu Taraf\u0131ndan \u00d6\u011frenilmesi Gere\u011fi<\/h4>\n
2.2. Bildirmemenin Sonucu<\/h4>\n
3. Alaca\u011f\u0131n Devri S\u00f6zle\u015fmesinin Konusu<\/h3>\n
3.1. Devre Konu Olabilecek Haklar<\/h4>\n
3.1.1. Devredilecek Haklar ve \u201cFer\u2019\u00eeleri\u201d<\/h4>\n
<\/h4>\n
<\/h4>\n
3.1.2. Devir Yasaklar\u0131<\/h4>\n
3.1.2. Arabulucuya Ba\u015fvuru ve Dava Hakk\u0131<\/h4>\n
3.2. \u0130leride Do\u011facak Haklar<\/h4>\n
3.3. Beyaza (\u2248bilinmeyen alacakl\u0131ya, hamiline)Devir Sorunu<\/h4>\n
3.4. Alaca\u011f\u0131n Devri Yasaklar\u0131<\/h4>\n
3.4.1. Yasaklar\u0131n Kapsam\u0131<\/h4>\n
3.4.2. Yasaklar\u0131n Hukuki Ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131<\/h4>\n
4. Alaca\u011f\u0131n Devri \u0130\u015fleminin \u015eekil \u015eart\u0131<\/h3>\n
4.1. Yaz\u0131l\u0131l\u0131k ve Bu \u015eart\u0131n S\u00f6zle\u015fmeye Etkisi<\/h4>\n
4.2. \u201cAlaca\u011f\u0131n Devri Vaadi\u201dnin \u015eekli<\/h4>\n
5. Devir S\u00f6zle\u015fmesinde Sebebin Etkisi<\/h3>\n
<\/h4>\n
6.\u00a0 Alaca\u011f\u0131n Devri \u0130\u015fleminde Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 Edim \u0130\u00e7eren (=\u0130vazl\u0131) Durumlar<\/h3>\n
6.1. Garanti Kapsam\u0131<\/h4>\n
<\/h4>\n
6.2. Garanti Edilen Alacak<\/h4>\n
6.3. Bor\u00e7lunun \u00d6deme G\u00fcc\u00fcne \u0130li\u015fkin Garanti<\/h4>\n
Dikkat\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/u>:<\/h4>\n
<\/a>Dipnotlar\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/u>:<\/h4>\n
<\/h4>\n