Artık bilirkişilik için temel eğitim almak zorunlu olacak ve “temel eğitim, on sekiz saati teorik ve altı saati uygulamalı olmak üzere en az yirmi dört ders saatinden oluş(acak)”…    

 

Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan, 03 Ağustos 2017 tarihli Resmi Gazetede[1] yayınlanan bilirkişi yönetmeliğiyle bilirkişilik için aranan şartlarda kapsamlı değişiklik yapıldı. Bu Yönetmeliğin 89. maddesiyle,  8/4/2012 tarihli ve 28258 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bölge Adliye Mahkemesi Adli Yargı Adalet Komisyonlarınca Bilirkişi Listelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik ile 1/6/2005 tarihli ve 25832 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ceza Muhakemesi Kanununa Göre İl Adli Yargı Adalet Komisyonlarınca Bilirkişi Listelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.”

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 266. maddesinde:

Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir”,

Şeklinde belirtilmiştir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 2577 sayılı İdari Muhakeme Usulü Kanunu gibi kanunlarla, her türlü muhakemede, “özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde,” bilirkişiden yararlanılması söz konusu olmaktadır.

Anılan yasal hükümler itibarıyla bilirkişi, özel veya teknik bilgiyi gerektiren bir durumda “özel ya da teknik bilgisine”, görgüsüne ve uzmanlığına başvurulan kişidir. Buna göre, örneğin; siber suçlara ilişkin bir davada bilgisayar mühendisi, tarlada yetiştirilen mahsûllere dair bir uyuşmazlıkta ziraat mühendisi veya ticari defterlerin incelenmesini gerektiren bir davada serbest muhasebeci mali müşavir bilirkişi olarak atanabilmektedir.

Yeni Yayınlanan Yönetmelikten Önceki Durum

Belirtilen yönetmelik yayınlanmadan önce bilirkişi olabilme şartları genel olarak şu şekilde sıralanıyordu;

1) Gerçek kişiler için;

  • Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması,
  • Başvuru tarihinde yirmi beş yaşından küçük olmaması,
  • Bilirkişilik yapacağı alanda en az üç yıllık meslekî deneyime sahip olması,
  • Affa uğramış ya da ertelenmiş olsalar bile Devlete karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflâs gibi bir suçtan veya kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, gerçeğe aykırı bilirkişilik yapma, yalan tanıklık suçlarından biriyle hükümlü bulunmaması,
  • Disiplin yönünden meslekten ya da memuriyetten çıkarılmamış veya sanat icrasından geçici olarak yasaklanmamış olması,
  • Başka bir komisyonun listesinde kayıtlı olmaması,
  • Halen faaliyetine devam ediyor olması gerekmektedir.

2) Tüzel kişiler için;

  • Hâlen faaliyetine devam ediyor olması,
  • Listeye kabul edilen tüzel kişiler adına incelemeyi yapacak olan gerçek kişi ya da kişilerin de listeye kabul şartlarını taşımaları gerekmektedir.

 

Bilirkişilik başvurusu; her yıl Ekim ayında Adli Yargı Adalet Komisyonu’na bir dilekçe vermek suretiyle bu koşulları sağlayan kişiler tarafından şahsen yapılabiliyordu.

Yeni Bilirkişi Yönetmeliğiyle Yapılan Değişiklikler

            1- Meslekte Yeterli Kıdem Şartı

            Bilirkişi yönetmeliğinin 30. maddesinde belirtilen “beş yıllık kıdem kazanmış kişiler tarafından” ibaresiyle birlikte artık bilirkişi olabilmek için kişilerin mesleki faaliyetinde en az beş yıllık kıdem kazanmış olması şart koşulmuştur.

            2- Bilirkişilik Eğitimi Şartı

            Yayınlanan bu yönetmelikle beraber soruşturmalarda ve davalarda bilirkişi olarak görev alacak kişilerin daha yetkin olmasını sağlamak için  “eğitim zorunluluğu” getirilmiş olmaktadır. Eğitim; yönetmeliğin 4/I-l maddesinde Kanunlarda yer alan esaslar ve Bakanlık tarafından belirlenen ilkeler kapsamında bilirkişiliğe başvuru öncesinde alınması gereken zorunlu eğitim” şeklinde tanımlamaktadır. Bahse konu ilkeler Adalet Bakanlığı tarafından belirlenmiş olacaktır.

Buna göre artık bilirkişi olabilmek için yönetmeliğin dördüncü bölümünde “Eğitim” ana başlığıyla düzenlenmiş olan temel eğitimi almak zorunlu hale gelmiştir.

Eğitimin Şekli

Bilirkişilik eğitimi toplam yirmi dört saat olmak üzere bunun on sekiz saati teorik bilgiden, altı saati ise uygulamalı eğitim şeklindedir. Bu durum yönetmeliğin 30. maddesinin ikinci fıkrasında: ” Temel eğitim, on sekiz saati teorik ve altı saati uygulamalı olmak üzere en az yirmi dört ders saatinden oluşur ” şeklinde açıklanmıştır. Eğitimi tamamlayan kişilere buna istinaden belge verilecektir. Bilirkişilik başvurusu bilirkişilik eğitimine katılarak kazanılmış olan belgeyle birlikte yapılacaktır.

Dolayısıyla yeni yönetmelikle birlikte bu şartları sağlamayan kişilerin bilirkişilik yapma imkanı bulunmayacaktır.

Eğitimin Yapılacağı Yer

Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Bilirkişilik Daire Başkanlığı tarafından eğitim programı sayısı, eğitime katılan ve eğitimi tamamlayan kişi sayısı, eğitim alan kişilerin uzmanlık alanları ile meslekleri, eğitim veren kişiler, eğitim verilen yerler hususları belirlenecektir.

Daire Başkanlığı tarafından eğitimin yapılacağı kurum olarak Sakarya Üniversitesi görevlendirildi. Eğitime başvuru için www.bilirkisi. sakarya.edu.tr web adresinden online kayıt yapılmaktadır.

Dipnot

[1]         http://www.resmigazete.gov.tr/main.aspx?home=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/08/2017080 3.htm&main=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/08/20170803.htm  adresinden  ulaşılabilmektedir.