Gider avansının kapsamı, yatırılması ve geri alınması usul ve şartları yeniden belirlendi.

Dava açarken yatırılması gereken avans miktarından harcanmayan kısım iade edilecek…

Hukuk mahkemelerinde davalar kişiler tarafından da açılabildiği için bu bilgiler herkesi ilgilendiriyor.

 

Adalet Bakanlığınca yayınlanan tebliğ ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununa göre, dava açılırken mahkeme veznesine yatırılacak olan gider avansının miktarı ile avansın ödenmesine ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlendi.“Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi”adlı tebliğ 30.09.2017 tarihli ve 30196 sayılı Resmi Gazetede yayınlandı. Bu tebliğ ile,01/10/2016 tarihli ve 29844 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi de yürürlükten kaldırılmış oluyor.

Gider avansı genelde, mahkemeye dava açmadan evvel mahkemenin yapacağı işlemleri karşılamak üzere önceden yatırılan parasal tutar olarak tarif ediliyor. Dava açarken gider avansının mahkeme veznesine davacı tarafından yatırılması gerekiyor.Birden fazla asliye ya da sulh hukuk mahkemelerinin kurulduğu yerlerde davalar görev konularına göre nöbetçi asliye veya sulh hukuk mahkemesine açılıyor va sonrada ilgili mahkemeye tevzi ediliyor.

Avans harçtan ve avukatlık ücretinden farklı…

Dava açma ya da karar alma harcı gibi yine Devlet kasasına yatırılan parasal tutar ile gider avansını karıştırmamak da önemli. Davacı dava açarken 492 sayılı Harçlar Kanununa göre çıkarılan yıllık tarifelere göre belirlenen harçları vergi makamlarına, gider avansını da mahkeme veznesine yatırması gerekiyor.

Gider avansının Avukatlık ücretiyle de karıştırılmaması gerekiyor. Mahkeme, avukatla takip edilen davalarda, avukatlara için avukatlık ücretine de hükmedebiliyor ve aleyhine avukatlık ücretine hükmedilenin bu tutarı da ödemesi gerekiyor.

Avans yatırmanın istisnası: adlî yardım

Gider avansı ve harç yatırmaktan muaf olabilmenin tek istisnası adli yardımdan yararlanabilmek oluyor. Geçimini sağlayacak imkânlardan daha fazlasına sahip olmayan kimselerin dava açarken adli yardım kapsamında gider avansı ve harçtan muaf olması mümkün oluyor.

Ama adli yardımdan yararlananın davanın kaybedilmesi halinde mahkeme harç ve masraflarını yine ödemekle yükümlü oluyor.İşte, hukuki bir bütünlük olarak;gider avansından dava açarken muaf tutulması gerekenlere ilişkin istisnaya yer tebliğde yer verilmemesi bir eksiklik gibi görünüyor.

Gider avansı kapsamı    

Tebliğe göre gider avansı her türlü tebligat ve posta ücretlerini, keşif giderlerini, bilirkişi ve tanık ücretlerini kapsıyor. İstinaf ya da temyiz başvuruları aşamasında ise bu tutarlara dosyanın bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay’a gidiş dönüş ücretleri gibi giderlerin eklenmeside gerekiyor.

Gider avansı tutarının belirlenmesi…

Yeni tebliğe göre davacı dava açarken,

  1. a) Taraf sayısının beş katı tutarında tebligat gideri,
  2. b) Dava dilekçesinde tanık deliline dayanılmış ve tanık sayısı belirlenmiş ise tanık sayısınca tanık asgari ücreti ve tebligat gideri; tanık sayısı belirtilmemiş ise en az üç tanık asgari ücreti ve tebligat gideri,
  3. c) Dava dilekçesinde keşif deliline dayanılmış ise keşif harcı avansı ile birlikte 85 TL ulaşım gideri,

ç) Dava dilekçesinde bilirkişi deliline dayanılmış ise Bilirkişi Ücret Tarifesinde davanın açıldığı mahkeme için öngörülen bilirkişi ücreti,

Toplamını gider avans olarak ödemesi gerekiyor. Bunların dışında kalan bir diğer iş ve işlemler için gider avansı 55 Türk Lirası olarak belirleniyor.

Gider avansının iadesi

Tebliğ, gider avansının kullanılmayan kısmını hükmün kesinleşmesinden sonra davacıya iadesini öngörüyor.

Davanın kesinleşmesini tebliğ tanımlamamış ama,mahkeme kararı, denetlenmesi için başvurma yollarının tükenmiş olması halinde kesinleşmiş oluyor. Kesinleşme davanın kanun yolların denetiminin yapılmasıyla ya da kanun yollarına başvuru sürelerinin başvuru yapmaksızın geçmesiyle ortaya çıkmış oluyor.

Gider avansı, davacı tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle iade ediliyor. Hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderiliyor.

Geçici hukuki koruma talebi için alınan gider avansının kullanılmayan kısmı ise verilen karardan sonra ve talep üzerine iade ediliyor.

Dava harç ve masraflarının karşı tarafa yüklenmesi halinde….

Bu arada mahkeme kararında, davaya ilişkin tüm harç ve masraflar davalıya yüklendiği takdirde, yapılan harcamalar ve ödenmesi gereken harçlar davalı tarafından üstleniliyor. Bu durumda; dava açarken yatırılan harç ve masrafların davacıya iade edilmesi gerekiyor.

2011’den evvel açılan davalarda durum

Tebliğ, 1/10/2011 tarihinden önce açılmış olan ve devam eden davalarda, gider avanslarının ikmal edilmesini öngörüyor ve bu, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla mümkün olabiliyor. Avansın ikmal ettirilmesinde de HMK’nın120/2 maddesinin esas alınması hüküm altına alınıyor.