Siyasal rejimlerin işlerliğini sağlayacak insani, sosyal, siyasi, kültürel ve iktisadi faktörler: Ülkemiz için de geçerli olabilecek genel bir değerlendirme
Daha bu sahifede bir süredir “Siyasal Reimlerin İşlerliğini Sağlayacak Faktörler” başlığı ile yer alan yazımız genişletilmiş ve yeniden düzenlenerek “Siyasal Rejimlerin İstikrarını Sağlayıcı Etkenler” adıyla, kitap olarak yayınlanmıştır. Kitabın künyesi, “R. Cengiz Derdiman, Siyasal Rejimlerin İstikrarını Sağlayıcı Etkenler, Yetkin Yayınları, Ankara, 2026” şeklindedir.
Bu sebeple burada daha evvel yer alan ve geliştirilmeye muhtaç durumdaki yazı yerine, bu kitabı tanıtıcı bir giriş kısmı ile yetinilmiştir.
Yeri gelmişken belirtmek gerekir ki, bu kitaptaki konuları daha iyi anlayabilmek için önce:
1-) R. Cengiz Derdiman, Anayasacılık Anlayışları ve Türk Anayasacılık Birikimi, Yetkin Yayınları, Ankara, 2026
2-) R. Cengiz Derdiman, Türk Anayasal Gelişmeleri ve Cumhurbaşkanlığı Sistemi, Yetkin Yayınları, Ankara, 2026
3-) R. Cengiz Derdiman, Parlamenter Sisteme Dönüş Mü, Cumhurbaşkanlığı Sisteminin İyileştirilmesi Mi?, Yetkin Yayınları, Ankara, 2026
Adlı kitapları bu sıralamaya uygun şekilde okumak, kanaatimizce çok daha faydalı ve yerinde olacaktır.
Yine de giriş ve tanıtım mahiyetinde kısa bir bilgi ile yetinmek gerekirse:
Siyasal rejimlerin bireylerin ve toplumun huzuru ve refahı için; adil, eşitlikçi ve hürriyetçi prensiplere ve “hukukun üstünlüğüne ve güvenliği”ne bağlı şekilde işlemeleri gerekir. Bu ise Anayasa ve kanunlarla andığımız yönde düzenlemeler yapmaya ve bunları güvence altına almaya bağlıdır.
“Hükümet sistemleri”ni, siyasal rejimlerin işlerliğini sağlayıcı mekanizmalar olarak görmek gerekir. Dolayısıyla, (-.yasama, yürütme ve yargının birbirlerine karşı bağımsız; ama aynı zamanda birlerini denetleyen.-) gerçek kuvvetler ayrılığına dayalı hükümet sistemleri, kamu hürriyetlerinin ve hukukun üstünlüğünün garantisine katkı niteliği taşıyacaklardır.
Aklî bakışlar, tecrübeler ve müşahedeler göstermiştir ki; siyasal rejimlerin (kuvvetlerin birbirlerini sınırlamalarıyla/denetimleriyle) ideal dengeye ulaşmaları için, “hukuksal (=Anayasal/yasal) düzenlemeler” yeterli değildirler.
Siyasal rejimlerin kendi bünyelerinde yapılandırdıkları hükümet sistemlerinin, yukarıda tasvir ettiğimiz şekilde işlemeleri gereklidir. Bunun için hukuksal düzenlemeyle oluş(turul)an dengeden doğacak sorunları veya hukuki boşlukları gidermek gerekecektir. Bu boşlukları veya sorunları gidermede ise kanaatimizce; insani, siyasi, sosyal, iktisadi ve kültürel faktörler önemli rol oynayacaklardır.
Şüphesiz ki, siyasal rejimlerin adil, eşitlikçi, hürriyetçi hukuku üstün tutan demokrasiye bağlı şekilde işle(til)meleri esastır. Ve böyle de olmalıdır. Bu bakımdan, anılan ilkelerle birlikte mütehassısan, “Milli egemenlik” ve “kuvvetler ayrılığı” ilkeleri çok önemsenmelidirler. Bununla birlikte Siyasal rejimlerin ideal(e yaklaşabilen) bir şekilde işlemeleri, anayasal/yasal kaidelerin bir kısım faktörlerle desteklenmelerine de bağlıdır.
Nihayetinde bu kitap, tüm siyasal rejimlerin insani esaslara göre işle(til)melerinde gerekli asgari faktörleri ele almaktadır. Bu noktada kitapta siyasal karar almada kişi ve toplum menfaatlerinin dengelenmesi usulleri, toplum hayatında vatan sevgisi, milliyetçilik ve laikliğin değeri ve önemi ile toplumların gelişmesini sağlayacak ekonomik usuller ile toplumsal dayanışma politikaları üzerinde durulmuştur.
İçeriğinden kısaca bahsettiğimiz kitabın okurlarına yararlı olmasını dilerim.
Yazar: Prof. Dr. R. Cengiz Derdiman
Dikkat :
1-) Bu makalenin, yasalara uygun şekilde kaynak gösterilip atıf yapılarak kullanılması hariç, rızamız ve iznimiz alınmadan başka yerlerde yayımlanamayacağını ve kullanılamayacağını hatırlatmak isteriz. Ayrıca, bu hususta Yasal Uyarı sayfasını da kontrol edebilirsiniz.
2-) Bu yazıya atıf yapılması halinde:
R. Cengiz Derdiman, “Siyasal Rejimlerin İşlerliğini Saplayacak Faktörler ”, Hukuki Yaklaşım Sitesi, ……………. Erişim Tarihi: ../../20..
Şeklinde kaynak gösterilmesi gerekmektedir.
3-) İznimiz ve rızamız alınması kaydıyla diğer kullanımlarda da mutlaka:
Kaynak: R. Cengiz Derdiman, “Siyasal Rejimlerin İşlerliğini Saplayacak Faktörler , Hukuki Yaklaşım Sitesi, ……………. Erişim Tarihi: ../../20.. Şeklinde kaynak gösterilmelidir.
